Bywyd rhy fyr i boeni.

Byline: Gan ERYL CRUMP 

DYW gorffwys ddim yn beth cyffredin o gwbl i Aled Lloyd Davies; ac yntau wedi rhoi ei oes i eisteddfodau bach a mawr, cerdd dant, sioeau cerdd, ac arwain parti meibion, mae'n wyrth iddo fedru dod o hyd i'r amser i fod yn brifathro o gwbl!

Ond yn ei hunangofiant, Pwyso ar y Giat mae'r gwer amryddawn yn cymryd hoe haeddiannol, i edrych 'nol ar ei fywyd prysur.

O lwyfannau Canada a Phatagonia, i gyfarfod a Margaret Thatcher; mae Aled Lloyd Davies wedi profi tipyn yn ei yrfa hir fel prifathro ac arweinydd, ac mae'n eu geirio'n ddifyr a digrif iawn yn yr hunangofiant unigryw hwn.

Hawdd iawn oedd cofio'r straeon, meddai.

"Roedd y straeon yn dod. Oedd o'n help, wrth gwrs, bod rhywun yn perthyn i gymeriadau fel Llwyd o'r Bryn a Tecwyn Lloyd. Ew, roedd rhyw ddawn deud stori ganddyn nhw! Oedden nhw'n gallu'ch hoelio chi yn eich cadair wrth ddweud stori, a dyna pam ma'r straeon wedi sticio am wn i."

Ac ymhleth yng nghwrs ei fywyd prysur, y mae cerddoriaeth; o osod cerdd dant i arwain Meibion Menlli, a'r llu caneuon a sioeau cerdd y mae wedi'u cyd-gyfansoddi a Rhys Jones.

Ar ben hynny wedyn amlygir ei ymroddiad diddiwedd tuag at ei gymuned, a hynny'n bennaf drwy gyfrwng yr eisteddfodau lleol.

Yn 2007 daeth pinacl y calendr eisteddfodol i'w filltir sgwar ag ymweliad yr Eisteddfod Genedlaethol a'r Wyddgrug. Bu Aled, yn ol ei arfer, yn gweithio'n ddiflino hyd at yr achlysur hwnnw, i'r pwynt ble y teimlodd fymryn ar goll wedi i'r cwbwl ddod i ben.

"Roedd 2007 yn flwyddyn reit brysur yma, ac roedd rhywun yn teimlo'n reit euog ar ol i'r 'Steddfod orffen, yn meddwl 'ddylwn i fod yn gwneud rywbeth rwean. Wedyn, mi ddaeth sgwennu hwn fel rhyw fath o ateb i'r cwestiwn hwnnw. Mewn ffor' od, mi oedd hi'n reit braf cael rywbeth i'w 'neud!"

Mae'r mwynhad hwnnw yn amlygu yn yr ysgrifennu, wrth iddo ddod a chymaint o'i ddireidi, mor naturiol, i mewn i'r hanesion.

"Un gwamal iawn ydw i ma'n siwr.

Ond ma'n rhan o athroniaeth bywyd rhywun, yn dydy? Ma' bywyd yn rhy fyr i fynd i boeni am betha', a chadw petha'n ddirgel. Dwi'n credu, os oes gynnoch chi ofid, i'w rannu o, ac os oes gynnoch chi lawenydd, i rannu hwnnw hefyd!"

A rhannu llawenydd a geir yn yr hunangofiant hwn; hunangofiant sydd, heb os, yn un casgliad o atgofion melys, boed rhai ohonynt yn droeon trwstan! Mae'r awdur ei hun yn cyfaddef fod y pwyslais ar brofiadau hapusaf ei fywyd, er nad oedd hynny'n fwriadol o gwbl: "Mae o'n beth od, dwi'n methu cofio llawer o rai fel arall. Ma'n siwer bod 'na rai, ond mae o fel 'se nhw'n rhyw gilio i'r tywyllwch yn rhywle, a dim ond y pethau oedd yn peri i rywun chwerthin, ma'n debyg, ma' rhywun yn 'i gofio ore!"

Ac yntau mor ddiwyd, ac yn medru troi ei law at gymaint o bethau gwahanol, mae'n ei gweld yn anodd iawn ffafrio un rhan o'i fywyd dros yr amryw bethau eraill. Ond, yn y pen draw,mae'n cyfaddefmai dysgu oedd ei ddileit, ac yn ystod ei amser fel brifathro Ysgol Gyfun Maes Garmon daeth i gwrdd a Margaret Thatcher.

"Roeddwn i a phrifathro arall o ysgol gyfagos yn aml yn chwarae jocs ar ein gilydd, a phan ges i alwad ffon ym 1984 i ddweud fod Margaret Thatcher am ymweld a'r ysgol doeddwn i ddim yn coelio'r stori am eiliad.

"Er hynny, tridiau cyn yr 'ymweliad' daeth heddlu i'r ysgol ac erbyn hynny nid joc mohoni. Dwi'n cofio dweud wrthi o flaen grwep o blant, 'PrimeMinister I thinkwe're running a bit late'. Atebodd hi gan ddweud wrth y plant fy mod yn ei bwlio hi a gofynnodd iddyn nhw os oeddwn yn eu bwlio hwy hefyd.

"Anfonwyd llythyr caredig iawn ganddi ataf wedi'r ymweliad ac rwyf wedi ei gynnwys yn y llyfr. Dwi 'di gadael rwean ers 1985 a dwi'n dal i golli'r plant. Ac na,wnes i erioed bwlio r'un ohonynt!"

CAPTION(S):

Mae Aled Lloyd Davies, chwith, yn edrych yn ol ar fywyd llawn llawenydd yn ei hunangofiant, Pwyso ar y Giat; uchod, cyfarfod Margaret Thatcher yn Ysgol Gyfun Maes Garmon yn 1984; Pwyso ar y Giat, Gwasg y Bwthyn, pounds 8.95.