Bryn sy'n wastad yno fel angor ym mywyd trwbadwr cerddorol; Bu'r Herald yn holi'r cerddor Steve Eaves, am ei nawfed albym - 'Moelyci' - a gyhoeddwyd yr wythnos hon yn yr Eisteddfod Genedlaethol.

Byline: TUDUR HUWS JONES

MEWN llais tawel - bron tu hwnt i 'nghlyw - mae Steve Eaves yn son am ei albym newydd - y gyntaf ers bron i wyth mlynedd. Mae'n stopio o bryd i'w gilydd ac yn chwilio am eiriau i fynegi ei hun. Mae'r gwr sy' wedi swyno'r genedl ers blynyddoedd gyda'i ganeuon, yn cyfaddef nad yw siarad amdano fo'i hun yn dod yn rhwydd iddo.

Ond wrth inni droi at gerddoriaeth a'i albym newydd - 'Moelyci' - mae'r sgwrsio'n dod yn haws ac mae'n fwy parod i ddweud ei ddweud.

Rhyddhawyd ei albym ddiwethaf - 'Iawn' - yn 1999, ac yna bu saib tan rwan. Ond nid yw hynny'n beth newydd yn ei hanes, yn ol Steve.

"Mae 'na flynyddoedd rhwng ambell un o'r lleill hefyd," meddai. Dechreuodd recordio'r albym newydd yn 2001, pan aeth ef, a'r gitarydd Elwyn Williams, sydd wedi cydweithio ag o ers yr 1980au cynnar, i mewn i'r stiwdio i recordio 'sgerbwd' rhai o'r pentwr caneuon oedd ganddo yn ei lyfr nodiadau.

Ond yna bu rhaid i Steve ganolbwyntio ar fod yn rhiant. Bu farw ei wraig, Sian, yn 44 mlwydd oed, a phenderfynodd Steve ganolbwyntio ar ei deulu am gyfnod wedyn.

Yn raddol dechreuodd sgwennu, chwarae ambell i gig, a recordio ambell i beth pan ddeuai'r cyfle heibio, nes daeth yn amlwg ei bod yn hen bryd rhoi trefn ar y cyfan ar gyfer albym newydd.

"Mi wnaethon ni recordio traciau cefndir i ryw 23 o ganeuon a mi wnaethon ni benderfynu rhoi stop arni yn y fan honno. Felly mae gen i ddigon o ganeuon ar ol am ddwy albymarall o leiaf," meddai.

O'r holl ddeunydd newydd yma, dim ond ers rhyw flwyddyn a hanner y dechreuodd roi trefn ar y casgliad newydd, dan arweiniad Elwyn Williams, y prif gynhyrchydd.

Mae Steve yn gerddor sy'n ail-ddiffinio ei gerddoriaeth drwy'r adeg, ac ar yr albym newydd roedd yn awyddus i gael naws fyw ar rai caneuon, felly mae wedi defnyddio sawl stiwdio er mwyn cael y swn yn iawn.

"Mae'r albyms i gyd yn wahanol i'w gilydd," meddai.

"Dwi wedi gwneud stwff efo hoel cynhyrchu arno fo, fel 'Y Canol Llonydd Distaw' (1996), felly roeddwn i isio symud i ffwrdd oddi wrth hynna.

"Yn aml iawn mae'r gynulleidfa yn lecio un peth ac maen nhw isio clywed hwnnw eto ac eto.

"Er enghraifft mae rhywun wedi dweud Bu'r Herald yn holi'r cerddor Steve Eaves, am ei nawfed albym - 'Moelyci' - a gyhoeddwyd yr wythnos hon yn yr Eisteddfod Genedlaethol wrtha'i mai 'Croendenau' (1992) oedd 'soundtrack' ei garwriaeth ef a'i wraig. Felly be maen nhw isio ydi'r un peth eto ynde?

"Ond ar ol ei wneud o unwaith dwi'n colli diddordeb a dwi isio symud ymlaen, a fel'na mae hi efo pob albym."

Mae ei fiwsig wedi symud o gyfeiriad roc a blws trydanol i stwff mwy acwstig, ond y llinyn arian sy'n rhedeg drwy ei waith i gyd ydi'r blws.

"Y blws wnaeth fy symbylu i wneudmiwsig yn y lle cyntaf," meddai.

"Mae 'na ddwy gan blws ar 'Moelyci', a rheiny 'di'r rhai lleia geiriog ac ansoddeiriog - a dwi'n trio gwneudmwy o'r math yna o beth. Dwi'n lecio'r math yna o swn hefyd, a dwi isio mynd yn ol at hynna."

Mae'n ei gymharu a swn y cerddor blws enwog, Bo Diddley.

Mae gwleidyddiaeth yn dal i gael lle yng nghaneuon Steve, ond yn llai amlwg nag y byddai.

"Mae'n fwy cudd, ond mae o yna. Mae 'na lai o naws ymgyrchu yn y rhain, ac maen nhw'n llai polemig. Eto, dwi wedi gwneud hynna o'r blaen, felly dwi ddim isio mynd yn ol yna."

Fel sawl trwbadwr bohemaidd arall, cafodd Steve amryw o swyddi dros y blynyddoedd cynnar.

Bu'n rhan o giang lledu lon am gyfnod; bu'n gweithio mewn warws; mewn ffatri; gydag adeiladwyr, ac yn gosod lloriau concrit.

Ond ddiwedd y '60au roedd yn arfer teithio gyda'r nosau ac ar benwythnosau i glybiau gwerin ochrau Caer, Wrecsama Crewe i wrando, ac i ganu ei hun.

"Mi fues i hefyd yn y clwb 'tanddaearol' Les Cousins yn Llundain, mewn selar yn Greek Street, Soho, lle roedd Bob Dylan wedi gwrando mor astud ar Martin Carthy ychydig flynyddoedd ynghynt. Mi gefais gyfle i rannu llwyfan efo rhai o fawrion y sin tanddaearol ar y pryd - y gantores blws hyfryd Jo-Ann Kelly, Al Stewart, Mike Chapman, Tea and Symphony..."

Dechreuodd sgwennu yn Gymraeg pan oedd yn fyfyriwr yng Ngholeg Llambed.

"Dyna pryd y dois i 'nabod pobl dosbarth canol amy tro cyntaf, a chael hyder i sgwennu caneuon Cymraeg a chanu ar fy 'mhen fy hun, a pherfformio yn yr Eisteddfodau rhyng-golegol yn erbyn bandiau a chantorion o golegau eraill, oedd yn cynnwys unigolion dylanwadol fel Delwyn Sion, Arfon Wyn ac eraill fyddai'n cyfrannu'n sylweddol at y sin yn y blynyddoedd dilynol."

Yn dilyn cyfnod yn chwarae gitar ym mand Geraint Lovgreen, dechreuodd Steve berfformio gyda gitarydd bas y grwp, Iwan Llwyd, sy'n dal yn aelod o'i fand. Yn fuan wedyn ymunodd y gitarydd Elwyn Williams a hwy, ac mae yntau'n dal yno.

Mae teitl ei albym newydd - 'Moelyci' - yn cyfeirio at y bryn uchel ger Bangor sydd wedi bod yn rhan o'i fywyd mewn rhyw ffordd neu'i gilydd ers dros 35 mlynedd, meddai.

"Tua diwedd y 70au roedd Sian a minnau a'n babi bach cyntaf yn byw mewn ty cyngor ar ochr arall Mynydd Bangor, ymMaesgeirchen. Y cymdogion dros y ffordd a'r cwpwl drws nesa yn ffraeo yn aml tan berfeddion y nos. Ac yn hwyr y nos weithiau byddai Sian a minnau yn eistedd ar waelod y grisiau yng nghyntedd y ty, efo'r drws ffrynt yn agored, planced dros ein 'sgwyddau, yn sgwrsio'n dawel a syllu tuag at Foelyci a Moel Rhiwen, a'u llethrau'n dywyll yn erbyn glesni'r nos."

Roedd Sian yn hiraethu amy wlad, a hithau'n hogan o Fryncrug, Meirionnydd, felly symudodd y teulu i Riwlas ger Bangor, ac yno y magwyd eu tri phlentyn - wrth droed Moelyci.

"Rwyf wedi sgwennu bron popeth yr wyf wedi'i sgwennu yng ngolwg y foel, a dwi'n meddwl bod y naws yna yn y miwsig rywsut. Mae o wedi bod yn rhan fawr o 'mywyd i. "Ar lethrau Moelyci y dysgodd ein tri phlentyn i gerdded. Ac ar lethr Moelyci, ar gais Sian, gwasgarwyd ei llwch hi. Dyna lle mae ei hysbryd rwan."

'Moelyci'; Steve Eaves; Label: Sain

Caiff yr albym ei lansio ar y Llwyfan Perfformio am 1.00 yfory (Iau, Awst 9)

Bu Moelyci'n rhan o 'mywyd i mewn rhyw ffordd neu'i gilydd ers dros 35 mlynedd

CAPTION(S):

Steve Eaves Llun: Jochen Eisentraut; Y peiriannydd sain, Eryl B Davies (chwith), gydag Elwyn Williams ac Owain Arwel Davies a gyd-gynhyrchodd yr albym gyda Steve Eaves; Prif lun: Llethrau tywyll Moelyci, trwy lens y ffotograffydd Rhodri Jones