Printer Friendly
The Free Library
19,585,946 articles and books
Member login
User name  
Password 
 
Join us Forgot password?

Boneddiges ymhlith 'tlodion' y goedwig; BYD NATUR Mwy o ryfeddodau byd natur gyda Bethan Wyn Jones.


Byline: Bethan Wyn Jones Wyn Jones (b. 1953) is a Welsh politician and Plaid Cymru member standing in the Cardiff North constituency in the National Assembly for Wales election, 2007.

Wyn Jones was born in Cardigan and currently lives in Whitchurch, Cardiff ( Caerdydd ).
 

Y fedwen ydi'r goeden fwyaf gosgeiddig o holl Notable people whose surname is or was Holl include:
  • Adolf Holl (born 1930), Austrian Roman Catholic theologian
  • Frank Holl (1845-1888), English painter
  • John Holl (died 1869), Canadian politician
  • Steven Holl (born 1947), U.S.
 goed y goedwig greda i. Mi fedrwch chi ddychmygu hon fel rhyw fath o falerina'n pirwetio'i ffordd drwy'r holl goed eraill gefn trymedd nos pan fo pawb yn cysgu'n drwm.

Mae'n hawdd ei gweld hi o bell hefyd yn tydi hefo'r rhisgl llwyd/arian sydd ganddi hi, ac mae ei siap hi'n gymesur ac yn denu'r llygaid. Mi fydd hi ambell dro yn cael ei galw'n foneddiges y goedwig.

Mae 'na ddwy rywogaeth o'r fedwen sy'n gyffredin i Ynysoedd Prydain Prydain or Prydein is the Welsh name for the island of Great Britain.

In mediaeval texts (e.g. the Mabinogion), the term often refers to the northernmost part of the island, beyond the Forth and Clyde: where the island as a whole is meant, the phrase
 y fedwen arian Ar·i·an 1  
adj.
1. Of or relating to Arianism: the Arian heresy.

2. Of or relating to Arius.

n.
A believer in Arianism.
 - Betula pendula Betula pendula,
n See birch.
 a'r fedwen lwyd - Betula pubescens Betula pubescens,
n See birch.
.

Maen nhw'n tyfu dda ar dir asid ond pur anaml y gwelir nhw ar y garreg galch.

Mae'r fedwen arian yn tyfu orau ar bridd sych, tywodlyd fel y cewch chi ar rostiroedd de Lloegr tra mae'n well gan y fedwen lwyd bridd gwlypach a hinsawdd oerach ac felly'n fwy cyffredin yn ucheldir yr Alban Al´ban

n. 1. (Chem.) A white crystalline resinous substance extracted from gutta-percha by the action of alcohol or ether.
, Cymru Cymru and Cymry: see Wales.  ac Iwerddon.

Mae gan y fedwen arian, fel mae'r enw'n awgrymu, risgl sy'n llawer iawn gwynnach tra mae rhisgl y fedwen lwyd yn fwy amrywiol ac mi all amrywio o arian/llwyd i frown.

Mae canghennau'r fedwen arian yn disgyn yn osgeiddig ac amy rheswmyma mae hi wedi cael ei meithrin gan arddwyr er mwyn ei phlannu hi mewn parciau a gerddi.

Mae'r fedwen fel arfer yn deilio tua diwedd Ebrill, a'r dail yn ymddangos o flagur bach pigfain. Mae'r rhain wedi'u gosod bob yn ail ar hyd y brigau sy'n lliw brown gyda gwawr borffor arnyn nhw.

Mae'r dail gwyrdd, sy'n ddanheddog, tua modfedd o hyd ac fel arfer yn siap triongl, er mi all amrywio o siap diemwnt i fod yn hirgrwn. Mae'r dail ar goesynnau bach sy'n caniatau iddyn nhw ysgwyd yn ysgafn ar yr awel.

Os bydd yna gawod go drom yn y gwanwyn a chithau'n sefyll yn ymyl y fedwen, mi sylwch ar arogl aromatig y resin resin, any of a class of amorphous solids or semisolids. Resins are found in nature and are chiefly of vegetable origin. They are typically light yellow to dark brown in color; tasteless; odorless or faintly aromatic; translucent or transparent; brittle, fracturing . Mae'r arogl yma'n cael ei ryddhau wrth i'r dail agor o'r blagur.

Cynffonnau wyn bach ydi blodau'r fedwen ac mae'r rhai benywaidd a'r rhai gwrywaidd ar yr un goeden.

Mae gan hadau'r fedwen adenydd ac maen nhw'n ddigon ysgafn i gael eu cario gryn bellter gan y gwynt.

Yn ystod yr hydref mae'r pila gwyrdd (siskin - Carduelis spinus) a'r llinos bengoch (redpoll - Acanthis Acanthis (not to be confused with Acanthus) may be:
  • Acanthis (genus), genus of bird, made up of the Redpoll
  • Acanthis (mythology), figure in Greek mythology
 flammea) yn hoffi bwydo ar yr hadau sydd ar lawr.

Rydw i'n hoff iawn o gerdd T Llew Jones i'r Fedwen ble mae o'n ei disgrifio ym mhob tymor o'r flwyddyn. Hon ydi'r bennill i'r gwanwyn:

"I lawr yng nghwmCerdin Un bore braf, gwyn Gwyn or Gwynne   , Eleanor Known as "Nell." 1650?-1687.

English actress. She was the lover of Charles II after c. 1668.

Noun 1.
, A Mawrth yn troi'n Ebrill A'r wyn ar y bryn; Ni welais un goeden (ni welaf rwy'n siwr) Mor fyw ac mor effro, Mor hardd yn blaguro, A'r fedwen fach honno yn ymyl y dw02C6;r."

Mae'r fedwen yn goeden wydn iawn sydd wedi llwyddo i ymgartrefu yn y coedwigoedd mwyaf gogleddol, ac mae cofnod y paill yn dangos mai'r coed bedw a'r coed pin oedd y rhai cyntaf i ymddangos yn ynysoedd Prydain ar ddiwedd Oes yr Ia ddiwethaf.

Y fedwen fydd un o'r coed cyntaf i ymddangos ar dir sydd wedi'i glirio mewn coedwigoedd, ar rostir sydd ddim yn cael ei bori a hefyd ar fannau sydd wedi'u llosgi. Mae'r hadau man yn gallu egino'n gyflyma datblygu i ffurfio dryslwyni trwchus.

Mae gan y fedwen hefyd berthynas hefo'r ffwng, amanita'r pryfed. Hwn ydi'r un sydd a madarch coch i'w gweld yn yr hydref. Mae myseliwmy ffwng yn cydio wrth wreiddiau'r goeden ac mae'r goeden a'r ffwng yn elwa o'r berthynas.

Yn ystod yr hydref a'r gaeaf hefyd mi welwch chi, rhwng brigau'r fedwen, bethau sy'n edrach yn debyg iawn i nythod adar. Ond os edrychwch chi'n ofalus arnyn nhw, mi welwch chi nad nythod ydyn nhw o gwbl ond ryw beli digon bler o frigau'r fedwen ei hun.

Ardyfiant planhigol sy'n gyfrifol amy rhain, ac mae'r camffurfiad yn digwydd pan fydd naill ai ffwng neu widdon fechan yn ymosod ar y blagur. Pan fydd y rhain yn dechrau bwyta'r blagur, mae'n ysgogi tyfiant gan y fedwen ei hun ac mae nifer o frigau bach yn cychwyn ymddangos. A rhain sy'n ffurfio'r hyn sy'n cael ei alw'n 'ysgubau'r wrach'.

Defnyddir brigau'r fedwen i wneud ysgubau, ffensys rasus ceffylau, ac mewn sawl gwlad yn Ewrop ar gyfer toi.

Mae'r rhisgl hefyd yn beth da iawn i gychwyn tan os ydach chi allan yn y goedwig ac mae'r coed yn llosgi'n dda. Yn Sgandinafia mae coed y fedwen yn dal i gael ei ddefnyddio fel tanwydd yn y gaeaf.

Yn y gwanwyn, mae'r sudd Sudd (sd), swampy region, c.200 mi (320 km) long, and c.150 mi (240 km) wide, S Sudan, E central Africa.  sy'n llifo drwy'r goeden yn felys, ac mewn rhai mannau mae hwn yn cael ei gasglu o'r goeden a'i ddefnyddio i wneud gwin.

Ond dwi'n credu mai'r peth gorau amy fedwen ydi ei llun a'i siap gosgeiddig hi, ac ydi, mae hi'n haeddu cael ei galw'n foneddiges y goedwig.

Os edrychwch chi'n ofalus arnyn nhw, mi welwch chi nad nythod ydyn nhw o gwbl

CAPTION(S):

Coed bedw Lluniau: Isobel Cameron/ Comisiwn Coedwigaeth
COPYRIGHT 2007 MGN Ltd.
No portion of this article can be reproduced without the express written permission from the copyright holder.
Copyright 2007 Gale, Cengage Learning. All rights reserved.

 Reader Opinion

Title:

Comment:



 

Article Details
Printer friendly Cite/link Email Feedback
Title Annotation:Features
Publication:Daily Post (Liverpool, England)
Date:Aug 8, 2007
Words:833
Previous Article:Blodyn prin yn procio'r cof; BYD NATUR.
Next Article:Teulu o blanhigion meddyginiaethol; BYD NATUR.
Topics:

Terms of use | Copyright © 2012 Farlex, Inc. | Feedback | For webmasters | Submit articles