Arfogi'r chwyldro gwerin; Y CELFYDDYDAU.

Byline: TUDUR HUWS JONES

MAE 'na tua 70 o aelodau, maen nhw'n dod o bob cwr o Gymru, o bob oedran a chefndir dan haul, ac o bob pegwn yn eu gallu cerddorol. Ar bapur mae'n anodd dychmygu sut allai'r peth fyth weithio.

Ond, er fod y Glerorfa'n torri bob 'rheol', maen nhw'n gweithio tu hwnt i bob rheswm, a gyda'i gilydd maen nhw wedi creu y CD werin Gymraeg mwyaf dylanwadol ers degawdau.

I'r rhai sydd ddim yn gwybod, cerddorfa werin ydi'r Glerorfa, a'r enw'n gymysgedd o'r gair 'clr' (cerddorion a beirdd crwydrol yr oesoedd canol), a'r gair 'cerddorfa' wrth gwrs. Fe'i ffurfiwyd yn 2006 i ddathlu dengmlwyddiant Clera, cymdeithas offerynnau traddodiadol Cymru.

Recordiwyd y CD yn fyw mewn cyngerdd yn Galeri Caernarfon yn gynharach eleni.

Roedd sawl un yn canmol eu perfformiad yng nghyngerdd agoriadol yr Eisteddfod nos Wener (ac roedd hi'n hen bryd i offerynnwyr traddodiadol gael cyfle i berfformio yn un o gyngherddau mawr y 'Steddfod). Clywais nifer yn sn am eu perfformiad ar y maes ddydd Sadwrn, ac erbyn diwedd yr wythnos rwy'n darogan y bydd llawer mwy o sn amdanynt, ar l cael gafael ar gopi o'u CD - Y Glerorfa Yn Fyw (Sain SCD2607).

Perfformiodd y criw yng ngweyl ryng-Geltaidd L'Orient yn Llydaw y llynedd, a bu'r profiad yn un gwerthfawr.

Ychwanegwyd caneuon at y set, a bellach mae'r perfformiad yn fwy gweledol hefyd, gyda dawnsio step a chlocsio'n rhan o'r sioe.

Ymhlith yr alawon, mae cymysgedd dda o alawon dawns ac alawon araf, ambell hen ffefryn, rhai mewn gwisg newydd, a nifer o rai anghyfarwydd.

Mae'r trefniannau'n ffres a chlyfar, diddorol a chyffrous, ac mae awyrgylch y noson yn dod drwodd ar y record.

Mae'r offerynnau'n cynnwys ffidil, telyn, ffliwt, pib, pibau, pibgorn... a bs drydanol, sydd ddim yn draddodiadol iawn, ond sy'n rhoi gwaelod hanfodol i'r swen. Ond tybed a fyddai bs dwbl hefyd yn ddefnyddiol yn hynny o beth? Gallai fod yn hynod o effeithiol wedi ei chwarae gyda bwa, yn enwedig mewn darnau araf.

Rwyf hefyd yn gweld eisiau swen offeryn(nau) taro o rhyw fath, ac er fod y clocsio'n diwallu peth o'r angen, mae angen rhywbeth mwy cyson a thynn na swen clocsiau, dwi'n teimlo.

Ond nid cwynion yw'r rhain, dim ond argraffiadau wrth basio fel petai.

Mae'n CD wych, ac yn un a fydd yn ysgogi mwy a mwy o bobl ifanc i godi offeryn ac ymuno 'r chwyldro gwerin.

Er mai undod yr uned gyfan yw nerth Y Glerorfa, mae'n rhaid cael ceffylau blaen i arwain y ffordd, ac yn hyn o beth mae lle i ganmol y ddau gyfarwyddwr cerdd - Robin Huw Bowen a Stephen Rees - y ddau'n aelodau o'r grwep Crasdant.

CAPTION(S):

Y Glerorfa'n perfformio yn Galeri Caernarfon