Aantekeninge oor Die ryk van die rawe deur Jaco Fouche.Abstract Notes on Jaco Fouche's novel Die ryk van die rawe Jaco Fouche's debut novel Die ryk van die rawe (The domain of the ravens ravens during drought, Elijah is fed by them. [O.T.: I Kings 17:1–6] See : Protectiveness ) has been widely acclaimed ac·claim v. ac·claimed, ac·claim·ing, ac·claims v.tr. 1. To praise enthusiastically and often publicly; applaud. See Synonyms at praise. 2. by critics. Their focus mainly fell on the intertextual in·ter·tex·tu·al adj. Relating to or deriving meaning from the interdependent ways in which texts stand in relation to each other. in relations of the novel with other literary texts, especially novels by Etienne Leroux Etienne Leroux (1922-1989) was an influential Afrikaans author and a major member of the so-called Sestiger-movement. He was born on June 13 as Stephanus Petrus Daniël le Roux, son of S.P. Le Roux, a South African Minister of Agriculture. . This article analyses Fouche's novel against the backdrop Backdrop may refer to:
adj. Of, relating to, or characterized by satire. See Synonyms at sarcastic. sa·tir  i·cal·ly adv. ) picaresque pic·a·resque adj. 1. Of or involving clever rogues or adventurers. 2. Of or relating to a genre of usually satiric prose fiction originating in Spain and depicting in realistic, often humorous detail the adventures of a roguish tradition and the detective genre. The article focuses on two aspects: Fouche's indebtedness INDEBTEDNESS. The state, of being in debt, without regard to the ability or inability of the party to pay the same. See 1 Story, Eq. 343; 2 Hill. Ab. 421. 2. to (post)modern art forms, particularly comics, graphics, television and cinema; and the interpretation of neo-existentialist philosophy. Opsomming Aantekeninge oor Die ryk van die rawe deur Jaco Fouche Jaco Fouche se debuutroman, Die ryk van die rawe, is aangeprys deur verskeie kritici. Die fokus het in besprekings hoofsaaklik geval op die intertekstuele verhoudings van die roman met ander literere tekste, veral romans deur Etienne Leroux. Hierdie artikel ontleed Fouche se roman teen die agtergrond van die (satiriese) pikareske tradisie en die genre van die speurverhaal. Die artikel fokus op twee hoofaspekte: die wyse waarop Fouche verwysings maak In computing, Maak is a utility similar to make, designed to build complex software systems while avoiding the need to recompile the entire system every time a change is made. External links
adj. Striving to be modern in appearance or style but lacking taste or refinement; pretentious. [French, modern, from Old French; see modern.] Adj. 1. kunsvorme, veral die comic, graphics, televisie en rolprente; en die interpretasie van neo-eksistensialistiese filosofie. ********** 1. Inleiding: resepsie; filosofiese dampkring Die ryk van die rawe (Fouche, 1996) is by die verskyning daarvan dadelik aangeprys deur resensente (o.a. Elize Botha Bo·tha , Louis 1862-1919. South African general in the Boer War (1899-1902) and first prime minister of the Union of South Africa (1910-1919). , 1996; Marion Marion. 1 City (1990 pop. 14,545), seat of Williamson co., S Ill.; inc. 1841. It is the commercial and retail center of a farm and coal area and has a large soft drink bottling plant. A maximum-security federal prison is nearby. Hattingh, 1996; Louise Louise (ləwēz`), 1776–1810, queen of Prussia, consort of Frederick William III; a princess of Mecklenburg-Strelitz. During the Napoleonic Wars her patriotism and bravery won her lasting popularity. Viljoen, 1996). Ook n. 1. Oak. die opvolgwerk, Paartie by Jakes (1998), wat na alle waarskynlikheid die eintlike debuut moes wees, toon Fouche as "'n vlymskerp registreerder van mensetipes" (Van Coller, 1997). Hierdie kritici verwys na Fouche se besondere vermoe om as jong Noun 1. Jong - United States writer (born in 1942) Erica Jong skrywer reeds 'n suksesvolle roman te kan skryf, die intertekstuele skakeling van sy werk n. 1. See Work. met ander Afrikaanse en internasionale skrywers en ook die onderliggende negatiwiteit in die outeursvisie. In 'n latere artikel praat Praat is a free scientific computer software program for the analysis of speech in phonetics. It has been designed and continuously developed by Paul Boersma and David Weenink of the University of Amsterdam. H.P. van Coller (1999) van die "kultuurpessimisme" in sy werk. Voort word daar ook telkemale gewys op postmodernistiese trekke in sy werk. Hambidge (1995:9) het die postmodernisme beskrywe as "... 'n kunsbeweging wat die grense van die kunsmedium ondersoek, (her)definieer en verironiseer". Van Alphen Alphen can refer to several towns in the Netherlands:
Reeds Levin lev·in n. Archaic Lightning. [Middle English levene, levin; see leuk- in Indo-European roots.] (1966:271) en McHale (1987:5) bring die postmodernisme direk in verband met die modernisme en sien daarin 'n aansluiting, maar ook 'n reaksie of ten minste transformasie van die modernisme. Een van die belangrike klemverskuiwings is die feit dat die postmodernistiese era gekenmerk word deur reproduksie: "... we are mainly consumers rather than producers of art" (Levin, 1966:279). Hierdie motief speel 'n belangrike rol in Die ryk van die rawe. Dit is asof die postmodernisme teer op die ontdekkings, cliches en norme van die modernisme (kyk Roussouw, 1996:94 en Levin, 1966:280). Dit is opvallend in hoe hoe, usually a flat blade, variously shaped, set in a long wooden handle and used primarily for weeding and for loosening the soil. It was the first distinctly agricultural implement. The earliest hoes were forked sticks. 'n mate "reproduktiewe genres" 'n rol speel in Die ryk van die rawe: die strokiesverhaal wat Edna teken, reproduseer die werklikheid getrou, maar bepaal dit ook. Andreas Huyssen Andreas Huyssen (b. 1942) is the Villard Professor of German and Comparative Literature at Columbia University, where he as taught since 1986. He is the founding director of the university's Center for Comparative Literature and Society and one of the founding editors of the (1986) het die standpunt ingeneem dat die post-modernisme in teenstelling met die elite-kuns van die modernisme, fokus op kuns vir die massa Massa, in the Bible Massa (măs`ə), in the Bible, seventh son of Ishmael. Massa, city, Italy Massa (mäs`ä), city (1991 pop. 66,737), capital of Massa-Carrara prov. . Daarmee saam bloei sekere subgenres soos die speurverhaal en Westerns. Fouche verwys nie slegs deurgaans na voorbeelde van hierdie subgenres (soos die strokiesverhaal en graphic novel) nie; sy roman vertoon inderwaarheid ook trekke daarvan. Hutcheon (1988:49) het reeds gestel dat "... modernism modernism, in religion, a general movement in the late 19th and 20th cent. that tried to reconcile historical Christianity with the findings of modern science and philosophy. literally and physically haunts postmodernism postmodernism, term used to designate a multitude of trends—in the arts, philosophy, religion, technology, and many other areas—that come after and deviate from the many 20th-cent. movements that constituted modernism. , and their interrelations should not be ignored". Soos Rossouw (1996:66) dit ook stel, kyk die postmodernisme krities na die voor- en nadele van die modernisme. Aspekte wat uitgedaag word, sluit vir haar die volgende in: die dogmatiese reduksionisme, die onvoldoende hantering van teenstrydighede en ironiee, die onomwonde aanvaarding van die geldigheid van die verlede, die outonomie van kuns en die doelbewuste verwydering van die lewe, ensovoorts. Daar is al gewys op Fouche se skatpligtigheid aan Colin Wilson Colin Henry Wilson (born June 26, 1931 in Leicester) is a prolific British writer. Biography Wilson was born and brought up in Leicester. He left school at 16 and worked in factories and numerous other jobs while reading in his spare time. en die begrip outsiderwat dalk nie deur laasgenoemde gemunt is nie, maar wel beroemd gemaak is. Veral die terugverwysing (letterlik deur plakette) na die bykans argetipiese modernistiese outsider Outsider often refers to one identified as on the periphery of social norms, one living or working apart from mainstream society, or one observing a group from the outside, as used in:
Ingrid Glorie (1996) en Van Coller (1999) toon ook in hoe 'n mate Fouche se roman aansluiting vind by die sogenaamde X-generasie. (1) Die X-ers is soekende jongmense ontdaan van idealisme, onttrokke, gefassineerd deur geweld en afkerig van "groot" verhale en "groot" stelsels. In hul buitestanderskap is daar 'n geringer metafisiese inhoud as by Wilson se buitestanders. Weens die disintegrasie van die gesinstruktuur in moderne samelewings, word aanklank gevind by vervangende sosiale strukture soos straatbendes. Dit lei weer we·er adj. Comparative of wee. tot geweld en seksuele aktiwiteit, dikwels van kollektiewe aard. Ten spyte van hul afkeer van geinstitusionaliseerde religie, hunker hun·ker intr.v. hun·kered, hun·ker·ing, hun·kers 1. To squat close to the ground; crouch. Usually used with down: hunkered down to avoid the icy wind. 2. hulle na alternatiewe vorme van religiositeit en is die reismetafoor gepas om hul soektogte (ook na hulself) te beskrywe. In die modernistiese literatuur is dit opvallend hoe dikwels die reisgegewe 'n rol speel, veral in die sogenaamde "grootstadromans" van Joyce, Doblin en Leroux. Oenskynlik het Fouche se roman dus veel weg van hierdie gegewe. Die postmoderne reisiger skuil dikwels agter die masker mask·er also mas·quer n. One who wears a mask, especially a participant in a masquerade or masque. Noun 1. masker - a participant in a masquerade masquer, masquerader van die migrant mi·grant n. 1. One that moves from one region to another by chance, instinct, or plan. 2. An itinerant worker who travels from one area to another in search of work. adj. Migratory. , die toeris, die landloper (wat weer aansluiting vind by die pikareske tradisie) en die flaneur flâ·neur n. An aimless idler; a loafer. [French, from flâner, to idle about, stroll, of Germanic origin; see pel . Laasgenoemde is 'n (gewoonlik welgestelde) persoon wat rondwandel in 'n stad om ander te bekyk en bekyk te word; steeds as "vreemdeling onder vreemdelinge" (2). Daik hoort Ratkas en sy vriende eerder hieronder, veral as die redelik willekeurige wyse waarop hul reis gestruktureer word, in ag geneem word. In die postmoderne era word die televisiebeeld deur baie mense n. 1. Manliness; dignity; comeliness; civility. v. t. 1. To grace. as reailiteit ervaar en belangrike persone en epogmakende gebeure word eintlik net geken of ervaar deur die televisie. Die postmoderne mens onderskei nie meer tussen feite en fiksie, realiteit en mite mite, small, often microscopic chelicerate that, along with the tick, makes up the order Acarina; it is also related to spiders. The unsegmented mite body is typically oval and compact, although a few, mostly parasites, are elongated and wormlike. , en waarheid en leuen nie (Sacks, 1999:125). Hoofstuk 11 van Sacks se boek (1999:140) word afgesluit met 'n gedeelte getiteld: "What's the point?" Die ryk van die rawe eindig met die woorde van Prescott: "There seems no point" (340). In die postmodernisme is enige weergawe van die waarheid net so geldig soos enige ander; alles is blootgestel aan bevraagtekening, wantroue en agterdog. Die feit van die saak is, aldus Sacks, dat mense nie omgee wat die waarheid en wat die leuen is nie, maar eerder in die situasie belangstel weens die vermaaklikheidswaarde daarvan. Generasie X het grootgeword met die vermaaklikheidsaspek sentraal in alle aspekte van hulle lewens. Hulle bly hierdie gereproduseerde beeld wat meer werklik, betekenisvol en minder vreesaanjaend as die werklikheid is, verwag vir die res van hul lewens. Die gereproduseerde beeld is voorts meer onpersoonlik, dit lewer geen kritiek op wat jy doen nie, dit is passief en jy kan jouself daarvan distansieer: die gereproduseerde wereld raak toenemend aanvaarbaarder as die werklike een. (3) 2. Genologiese skakels In die hieropvolgende bespreking van Die ryk van die rawe sal gekonsentreer word op die belangrikste (kon)teksuele aspekte van die roman. Anders as by Van Coller (1999) sal hier geen vergelykende aanpak gevolg word nie, maar daar sal wel getoon word hoe die roman aansluit by ander diskoerse en/of tekste. Veral Botha (1996:8) en Van Coller (1999:48-49) behandel die betekenis van die titel in groter besonderhede. Rawe is in die literatuur dikwels aankondigers van die dood, maar is ook beeld van God se voorsienigheid en trouens sy boodskappers. Terselfdertyd word hulle geassosieer met waarseery en in Christelike simboliek is die raaf die allegoriese vergestalting van eensaamheid. Hieruit is duidelik dat die titel sowel negatief as positief uitgele kan word en dat hierdie uitleg ook die interpretasie van kernaspekte van die teks (soos die slot) sal raak. Die ryk van die rawe staan in 'n intertekstuele relasie tot skrywers so uiteenlopend as William Blake (wie se gedig "London" as motto gebruik word), George Orwell Noun 1. George Orwell - imaginative British writer concerned with social justice (1903-1950) Eric Arthur Blair, Eric Blair, Orwell , Charles Dickens, W.B. Yeats, Graham Greene, William Golding Noun 1. William Golding - English novelist (1911-1993) Golding, Sir William Gerald Golding , P.D. James en Etienne Leroux na wie se werke duidelik verwys word. Van Coller (1999) verwys na die sterk ooreenkomste tussen Die ryk van die rawe en die eerste siklus van Leroux (veral Die mugu), terwyl Hattingh (1996) en Viljoen (1996) verwys na Sewe dae by die Silbersteins en Een vir Azazel. Daar word deurgaans verwys na Dante se La Divina Commedia (veral deel I), na Freud Freud , Anna 1895-1982. Austrian-born British psychoanalyst noted for her application of psychoanalysis to child therapy. Freud, Sigmund 1856-1939. se Oedipus-kompleks en na verskeie ander twintigste-eeuse tekste in die wydste sin van die woord (waaronder Gothics, comics, rolprente, televisie detectives en dergelike meer). Inspekteur Barnaby heet na 'n bekende gelyknamige televisiekarakter wat op die BBC BBC in full British Broadcasting Corp. Publicly financed broadcasting system in Britain. A private company at its founding in 1922, it was replaced by a public corporation under royal charter in 1927. bekendheid verwerf het, maar vanwee sy gekwelde persoonlikheid en metafisiese introspeksies het hy meer ooreenkomste met P.D. James se inspekteur Dalgleish of Colin Webster Colin Webster (born 17 July 1932, died March 2001) was a Wales international football player. A striker, he played his club football for Manchester United. He was part of the Wales squad for the 1958 FIFA World Cup in Sweden. se inspekteur Morse. Die genologiese skakels van Die ryk van die rawe is duidelik. Dit is 'n reisverhaal waarin die persoonlikheid van die waarnemer ten nouste geintegreer is met die ruimtebeskrywing (Seyffert, 1992:421). In hierdie roman is die hoofpersoon nie soos gebruiklik in reisprosa die verteller nie, maar daar word dikwels (op personale wyse) uit sy fokus weergegee en boonop skryf hy (in die eerste persoon) in sy dagboek. Die reisverhaal is van oudsher af beskrywingskuns, omdat die reisiger mense en dinge dinge n. Grime or squalor; dinginess. [Back-formation from dingy1.] Noun 1. met nuwe oe betrag en weergee. Soos later uitvoeriger sal blyk, is Die ryk van die rawe besonder filmies geskrywe en die invloed van die visuele media strek ver. Daar word nie net ruimskoots gebruik gemaak van verwysings na hierdie media (deur spesifiek verwysing na films; "poskaartoomblikke") nie; die wyse van vertelling (met ver skote, close ups, stolling) is uiters filmies en neig dikwels na die raam-vir-raam-vertelling van die strokiesverhaal. Die episodiese vertelling, gebruik van dialoog, inkleding van die ruimte, ensovoort (kyk ook Die mugu van Leroux) versterk die visuele aard van die teks. Daar is al gewag gemaak van die aansluiting van Fouche se roman by Dante se klassieke trits Die goddelike komedie, wat bestaan uit "Die hel", "Die louteringsberg" en "Die hemel". Dante se verhaal, in versvorm geskrywe, vertel in deel een van Dante se besoek aan die hel, vergesel van die Latynse digter Vergilius as gids; later neem neem (nem) Azadirachta indica, a large evergreen tree having antifungal, antibacterial, antiviral, and antimalarial activity; long used medicinally for a wide variety of indications. Beatrys hierdie rol oor as begeleier na die hemel. Dit is 'n reis deur die skemergebied van siele, 'n loutering en 'n groei in/na wysheid. Die mistieke selfervaring vorm een van die kerntemas van Dante se Goddelike komedie (kyk ook Sayers, 1971). Ratkas verkeer voortdurend in die skemer onderwereld van Londen; van ondergrondse treine, tonnels, uitgrawings, en Edna se ondergrondse woning. Glorie (1996:36) se daarom dat Ratkas se reis iets weg het "van 'n reis deur die hel van sy eie verlore siel". Ratkas word ook vergesel van verskeie gidse: Edna wat hom in boosheid inisieer; Cathy is 'n engel wat hy hie eien nie en ook nie na luister nie (4); Prescott laat Ratkas dink dink - /dink/ Said of a machine that has the bitty box nature; a machine too small to be worth bothering with - sometimes the system you're currently forced to work on. First heard from an MIT hacker working on a CP/M system with 64K, in reference to any 6502 system, then from fans oor die funksie van religie in die moderne wereld. Ook Pieterse (1996:98) wys op die verbande met Dante se verhaal: "die sirkelgang van die strate, die Underground en Ratkas se reis ... die Teems en die Engelse kanaal as Styxrivier". 'n Ander oermatrys van die reisverhaal is Cervantes se Don Quijote de la Mancha La Man·cha A region of south-central Spain. The high, mostly barren plateau is famous as the setting for Cervantes's Don Quixote. . In hierdie reisverhaal word op satiriese wyse gekyk--nie net na die hooffiguur nie--maar ook na die gemeenskappe wat beskrywe word. Pretorius (1992:464) skryf oor die wyse waarop "swakhede en wanpraktyke" in die satire aan die kaak gestel word en hoe die absurde en die groteske 'n rol speel in die satiriese modus MODUS, civil law. Manlier; means; way. MODUS, eccl. law. Where there is by custom a particular manner of tithing allowed, different from the general law of taking tithes in kind, as a pecuniary compensation, or the performance of labor, or when any means are adopted by which the . Satire is altyd moreel en gedy in tydperke soos die agtiende-eeuse Engeland, wat as moralisties beskrywe kan word. In Die ryk van die rawe kry die leser 'n skerp hekeling van verlore siele wat deur drank, seks en ontvlugting sin aan hul lewens wil gee, maar nog sterker, 'n striemende aanval op omstandighede wat tot hierdie wanhoop aanleiding gee. Die keuse vir 'n satiriese modus stempel die roman nie net as didakties-moralisties nie, maar gee ook blyke van die visie. Van Coller (1999:45) skryf dat die satirisering in Die ryk van die rawe as neo-pikareske roman, nog feller as in sy voorgangers is. Sodanige verhale is (kyk Van Gorp, 1978:169) vol seksualiteit en geweld, met skelmstreke en gewelddadigheid waarin die protagoniste geprojekteer word teen die agtergrond van 'n skynheilige maatskappy wat eintlik nog gewelddadiger is en waarin 'n mens verplig is om terug te veg met enige wapens wat voorhande is. Volgens Pretorius (1992:465) se onderskeid tref tref adj. Judaism Unclean and unfit for consumption according to dietary law; not kosher. [Yiddish treyf, from Hebrew die leser twee soorte satires aan: die optimistiese Horatius-tipe, waar die satirikus glo in die mens en oortuig is dat hy van sy booshede genees kan word, en die Juvenalis-tipe. Laasgenoemde soort satire is negatiewer en glo dat die bose onlosmaaklik deel is van die menslike aard. Die mens se dwaashede is ongeneeslik en die mens verdien net veragting. Die oogmerk van hierdie satirikus is nie omte genees nie, maar om te verdoem en te vernietig. Ten spyte van die moontlike positiewe slot (waaroor later meer) staan Die ryk van die rawe in toonaard nader aan die laaste soort. Die laaste subgenre sub·gen·re n. A subcategory within a particular genre: The academic mystery is a subgenre of the mystery novel. waarby aangesluit word, is die speurverhaal wat onder 6.5 in besonderhede bespreek word. 3. Die storie (fabula) Sybrandt (Ratkas) (5) Goosen van Bellville (Tappet Valley) in die Kaapse skiereiland vertrek na Londen, oenskynlik as toeris, maar in werklikheid as vlugteling uit sy vasgekeerde toestand. Sy bestaan is uitsigloos en hy sien nie kans om soos sy pa (wat veragtelik in sy oe is) as motorwerktuigkundige te werk nie; daarom hang hy doelloos in kroee rond. Hy word groot in 'n gebroke huis en in sy herinneringe aan sy ma is sy slegs 'n persoon wat kos maak. Verder onthou hy dat sy voortdurend in die tuin gewerskaf het. Hulle tuin het 'n pragtige uitsig gebied op Kaapstad, maar het later agteruitgegaan. Hulle het toe boonop na 'n ander huis getrek. Kort daarna is sy mana mana: see animism; taboo. mana Among Polynesian and Melanesian peoples, a supernatural force or power that may be ascribed to persons, spirits, or inanimate objects. haar suster toe en pleeg daar selfmoord. (6) Die enigste persoon wat hy werklik liefhet, is sy suster, Liesl. Twee vriende (JP en Jans) nooi hulself saam, maar hy reis gou alleen en maak slegs sporadies met hulle kontak. Ratkas dra voortdurend die hangertjie wat Jans vir sy suster Liesl gegee het en dit simboliseer sy gehegtheid aan haar. (7) In Londen kruis sy pad met Edna, aartsmanipuleerder (wat haar bestaan maak deur 'n comic, Black Edna's Tales, wat dikwels op die realiteit gebaseer is, uit te gee), en met Cathy. Laasgenoemde is 'n dwelmverslaafde wat weggeloop het van haar huis en skynbaar beskerming, warmte en deernis vind by Ratkas. Ratkas se peregrinasie in Londen herinner aan Blake se gedig wat as motto in die roman gesiteer word en Londen bykans as die hel voorstel. Hy bevind hom (dikwels saam met Cathy) in 'n doolhof van donker stegies en uitgrawings wat herinner aan Dante se suburbia, voorportale van die hel (kyk Sayers, 1971:89). Dit is Cathy wat Ratkas na 'n sekswinkel neem en vir hom se: "Give sex a chance, boy. It's not the evil alien affliction you make it out to be" (120). Later is dit ironies genoeg Ratkas wat deel is van Cathy se groepsverkragting wat in Edna se comic beskrywe word. Barnaby kyk in Mrs. Atkinson se comic en sien hoe Ratkas "'n meisie raampie vir raampie" verkrag (183). Naas die storie van Ratkas bestaan daar enkele ander selfstandige newegeskikte en ingebedde stories. Ratkas en sy maats slaap die eerste aand by Prescott, 'n afstandelike, siniese agnostikus. Hy is in Van Coller (1999:50) se woorde "'n ware ware See Groupware, Hardware, Shareware, Software. Greene-karakter: 'n knap knap tr.v. knapped, knap·ping, knaps 1. To break or chip (stone) with sharp blows, as in shaping flint or obsidian into tools. 2. Chiefly British a. To strike sharply; rap. b. , beskaafde man met 'n verlange na God, maar vol sonde en versuim, tipies van 'n eietydse onttrokke inteliektualisme en hedonisme". Prescott is ook buitestander, maar veel meer uit eie wil as vanwee omstandighede. In die roman verteenwoordig die wyse waarop hy sy bestaan inrig een moont-like oplossing vir die moderne mens wat sy geloofsekerhede verloor het. 'n Ander storie is die verkragting en moord gepleeg deur Bruno, seun van die speurder wat die saak meet ondersoek, inspekteur Barnaby. Mrs. Atkinson, wat 'n identikit Identikit Noun trademark a composite picture, assembled from descriptions given, of a person wanted by the police Adjective 1. van die moordenaar (Bruno) laat opstel het, koop later vir haar seun 'n comic deur Edna. Daarin verskyn Ratkas as die moordenaar. Mrs. Atkinson begin--onder dwang van inspekteur Barnaby--twyfel aan haar identikit en glo dat die jonger Ratkas eintlik die moordenaar is. (8) Intussen word Cathy tydens 'n panytjie die slagoffer van 'n groepverkragting (georkestreer deur Edna), maar waaraan ook Ratkas deel het. Tydens Ratkas se tog na Frankryk doen hy ook aan by Cathy se ma en Cathy se klein Klein , Melanie 1882-1960. Austrian-born British psychoanalyst who first introduced play therapy and was the first to use psychoanalysis to treat young children. (patetiese) storietjie is net nog maar een van baie tipiese stories van moderne jongmense se venial ve·ni·al adj. 1. Easily excused or forgiven; pardonable: a venial offense. 2. Roman Catholic Church Minor, therefore warranting only temporal punishment. in groot stede. En Edna en Barnaby verseg om Ratkas uit te lewer. Gekwel deur sy eie skuldgevoelens en vanwee die nuus van sy suster Liesl se swangerskap, besluit hy om selfmoord te pleeg in die Teems. (9) Wat 'n herolese daad moet wees, is bykans absurd. Hy sterf sonder dat iemand hom gewaar; roemloos en naamloos. 4. Intedekstualiteit: Generasie X, visuoliteit, media en kuns Die ryk van die rawe is stewig ingebed in die wereld van Generasie X en lees lees pl.n. Sediment settling during fermentation, especially in wine; dregs. [Middle English lies, pl. in sekere opsigte soos 'n kortbegrip daarvan. Karakterisering, storie, motiewe en styl--alles is bykans 'n staalkaart van die kenmerke van eietydse kunsvorme soos die graphic novel pulp fiction, popliedjies, televisieverhale en comics (kyk Bruggeman, 1997 en Koseluk, 1991). In die roman word verwys na comics en Gothics (129 en verder) en die toonaard van Fouche se roman word self bykans metafiksioneel beskryf wanneer Jans die volgende opmerk oor graphic novels: "(m)aar al die stories is so morbied ... Dis bleddie depressing, man ... Drie kwart van die stories speel in die donker af ..." (139). (10) Die hele roman is besonder filmies geskrywe vanwee die visualiteit van beskrywings. Boonop word hierdie aspek versterk omdat daar deurgaans verwys word na visuele media soos comics en films. Dikwels werk hierdie verwysings soos "plakette" (kyk Van Coller, 1999:39). Volgens hom is dit 'n tegniek om 'n verwysing "as plaket"--wat vervolgens benut word as interteks--aan die leser te gee. Op die vliegtuig na Londen word die film Blade Runner ('n toekomsfantasie) vertoon. Ratkas ervaar hierdie film met skepsis, omdat hy die tydelikheid van ontvlugting insien. Die ironie is dat Ratkas se eie ontvlugting daarmee van meet af as futiel voorgestel word en hierdie verwysing verkry derhalwe 'n funksie as proleps of prospektiewe verwysing. In Blade Runner besef een van die hoofkarakters dat alle mense dieselfde eksistensiele kwellinge het: "Where do I come from? Where am I going? How long ... have I got?" (17). Hierdie woord vorm sodoende 'n parallel met Ratkas se eie lewenskwellinge, maar ook met die van karakters so uiteenlopend soos inspekteur Barnaby en selfs Prescott. Boonop funksioneer hierdie verwysing ook op 'n ander vlak deurdat dit 'n verwysing na die skilderkuns bevat (11) (wat so sentraal staan in hierdie roman). Ratkas pak sy eie omswerwinge aan sonder 'n kaart van Londen. Soms leen hy Jans se kaart, maar later kom hy daarsonder klaar en is daarom voortdurend verdwaal of oorgelaat aan willekeur. 'n Bekende skildery van Gauguin dra juis die titel "Waarvandaan kom ons? Wat is ons? Waarheen is ons pad?". Boonop het Gauguin hierdie skildery geskilder net voordat hy selfmoord gepleeg het. Dit funksioneer derhalwe (moontlik) ook vir die ingeligte leser as 'n proleptiese verwysing wat die belang van die visuele in die roman vooropstel. Op perronne waar hulle trein stop, sien Ratkas voortdurend rolprentplakkate. "Die soms droewe, andersins ongeduldige gesigte van die dagreisigers steek af teen die beelde wat die titels en dramatiese tonele oproep, dink Ratkas en skryf dan in sy dagboek: 'Ondersoek: ailedaagsheid vs. drama (met spesiale verwysing na afgestomptheid!)'" (23). Hierin is dit duidelik dat Ratkas reeds intuitief besef dat die werklikheid ver verwyderd is van die werelde waaraan 'n mens gewoond is in rolprente; hulle bied maar net 'n tydelike ontvlugting van die werklikheid. In Londen groei die besef algaande by hom dat 'n mens die werklikheid nie kan ontvlug nie en dit die een of ander tyd moet konfronteer en (op oereksistensiele wyse) verantwoordelikheid meet aanvaar vir jou daarwees (12) (kyk ook p. 333). Verder in die roman word Ratkas se persepsie van die werklikheid voortdurend gekleur deur sy rolprent-ervaring. Wanneer Ratkas-hulle Prescott opsoek en die deur oopgaan na sy kantoor lees ons: "Vir 'n oomblik glo Ratkas dis John Hurt as Winston Smith This article is about the character in Nineteen Eighty-Four. For other uses, see Winston Smith (disambiguation). 6079 Winston Smith is a fictional character and the protagonist of George Orwell's 1949 novel Nineteen Eighty-Four. in die fliek 1984 wat voor hom staan" (27). Later, in Prescott se teenwoordigheid, dink Ratkas weer aan John Hurt in 'n rolprent saam met Judd Nelson Judd Asher Nelson (born November 28, 1959) is an American actor and writer. He is perhaps best known for playing the rebellious John Bender in the 1985 cult classic The Breakfast Club. (145). Wanneer hy aan Londen dink, lees ons: "Londen het vir 'n oomblik die aantrekkingskrag van 'n vervelige fliek wat hy al twee keer gesien het" (145). Dit gebeur telkens dat sekere ruimtes of plekke rolprente by hom oproep. In die bus kyk hy na weerkaatsings teen die ruit en dit laat horn gedisorienteerd voel: "Hy kry die indruk dat hy na 'n kunsfliek kyk, een van die Europese goed waanlan 'n ou nie kop of stert uitmaak nie ..." (147). Ook die film- en televisiew6reld word benut as verwysings. In sy wandelinge deur Londen sien Ratkas die Houses of Parliament Houses of Parliament: see Westminster Palace. wat hy soos volg ervaar: "Dis 'n sombervaal struktuur van hier af, die effek van die spreibeligting opsigtig en goedkoop oor die afstand, asof in 'n ou koerantfoto wat deur 'n steelfotograaf geneem is" (38). Heelwat later wanneer Ratkas in Frankryk is, lees ons: "Net voor hy oor die ysterbrug moet loop wat oor 'n strook water span, is daar 'n poskaartoomblik: teen die rooi lug (1) (Linux Users Group) A formal or informal organization of Linux users who gather together virtually or in person to exchange information and resources. Some groups maintain mailing lists and send out newsletters for their members. staan drie hyskrane afgeets, en op die water in die dok langs hom dryf die lig in drie kleure" (301). letwat later beleef hy nog 'n poskaartoomblik, naamlik toe hy na die Dover Castle Dover Castle is situated at Dover, Kent and has been described as the "Key to England" due to its defensive significance throughout history. History Roman staan en kyk: "[H]y verwonder hom aan hoe tweederangse ervaring kan voorkom as jy voorbereid is daarop" (307). Viljoen (1996:2) skryf: Die roman sit ... vol laat twintigste-eeuse kulturale bakens war Ratkas se ervaring plaas binne 'n bepaalde tyd: daar is byvoorbeeld verwysings na popliedjies, films, boeke sowel as die kultuur van die comics en graphic novels. 'n Mens wonder trouens of hierdie roman met sy verwysings na sinlose seksuele en politieke geweld, sy somber wereldbeeld en teatrale titel nie 'n verbalisering is van die makabere visuele beelde wat hierdie kunsvorm kenmerk nie. (13) Verwysings na televisie (32) en comics kom wyd verspreid in hierdie roman voor. Black Edna, een van die hoofkarakters, gee haar eie comic uit en op tipies postmodernistiese wyse vervaag die teksgrense tussen comic, roman en werklikheid algaande sodat die comic nie net die (teks)werklikheid weerspieel nie, maar inderdaad ook dikteer (kyk Van Coller, 1999:49). Ratkas se vriend, JP, is 'n groot kenner van comics en hanteer hulle soos 'n tradisionele geleerde sy biblioteek: hulle is sy primere verwysingsbron, sy oorgelewerde wysheid en sy gesagbron. Wanneer hy met gesag praat (het hy) 'n verwysingsraamwerk gebruik wat hy net so uit Batman se Gotham City of Spider-Man se New York, of Judge Dredd se futuristiese Mega-City geneem het. JP het sy Shakespeare, sy Sir Walter Scott, sy Charles Dickens uit Classics Illustrated gekry; sy aardrykskunde uit Superman; sy sin vir die mistieke uit die kits-Zen van die The hands of Shang-Chi, master of Kung-Fu; sy begrip van die liefde uit die gedoemde verhoudings van Peter Parker in Spider-Man; sy humanitere inslag uit Maus (129). Vir JP is die comics ontsnapping uit die realiteit (130) en tewens 'n beter weergawe van die realiteit as rolprente. Boonop oordeel hy dat die graphic novel besig is om "al wat 'n boek is" te vervang (p. 139). In 'n sekere sin is Fouche se roman ook 'n implisiete poging om presies dit te doen: vanwee die filmiese truuks, die fragmentariese aard van die diskoers, die newegeskikte en ingebedde stories en veral die beeldryke en metaforiese taal Taal 1 A lake of southwest Luzon, Philippines, south of Manila. It contains Volcano Island, the site of the active volcano Mount Taal. Noun 1. , is Die ryk van die rawe 'n graphic novel in romangewaad. Die volgende beelde kan visueel in enige comic of graphic novel voorkom: "Hulle kom soos vlermuise na sononder uit, die straatslapers ..." (35), "Haar kop en skouers steek uit die hoop komberse soos 'n meshef uit 'n skede" (38), "... haar bonkige figuur soos Humpty Dumpty Humpty Dumpty arbitrarily gives his own meanings to words, and tolerates no objections. [Br. Lit.: Lewis Carroll Through the Looking-Glass] See : Arrogance Humpty Dumpty s'n op die muurtjie wat die oewerplafform en die straat van mekaar weghou" (41), "Sy rol haar oe en stap agter hom aan, die komberse nog steeds soos 'n skaap in haar arms" (49) en "... hande oop en reguit soos eierspane aan die punte van sy dun arms" (137). (14) 5. Die verhaal (sujet) Die ryk van die rawe het op die spoor spoor n. The track or trail of an animal, especially a wild animal. v. spoored, spoor·ing, spoors tr. & intr.v. To track (an animal) by following its spoor or to engage in such tracking. van Sewe dae by die Silbersteins (Etienne Leroux) en Die jakkalsjagter (Alexander Strachan) 'n sewedaagse struktuur. Soos die hoofkarakters in hierdie inisiasie- en individuasieromans, is ook Ratkas besig met 'n soeke na die self en terselfdertyd word hy op verskeie vlakke, in die doolhof van 'n moderne stad ingelyf; in geweld en in die seksuele. Die reis na Engeland en die gebeure daar word ouktorieel vertel en duur van die Maandag tot die Sondag. In hierdie sewe dae word eintlik 'n geperverteerde skeppingsverhaal daargestel; Ratkas sterf op die sesde dag en die sewende dag vorm 'n nabetragting. Morgan Morgan, American family of financiers and philanthropists. Junius Spencer Morgan, 1813–90, b. West Springfield, Mass., prospered at investment banking. (1997:8) skryf dat Die ryk van die rawe Fouche se "skeppingsverhaal van Ratkas se self-destruksie" is. Soos by Strachan, is die struktuur ook achronologies en daar word as 't ware diskursief rondbeweeg tussen die stories van die verskillende personasies. Dit word aan die leser oorgelaat om 'n logiese storie te herkonstrueer en deur hierdie herkonstruksiepoging word die leser ook deelgenoot van die chaotiese wereld. Hierdie narratiewe patroon patroon (pətr  n`) [Du.,=patron or employer], in American history, the name given to a Dutch landowner in New Netherland who exerted manorial rights in colonial times. sluit nou aan by die van die comics wat
bestaan uit raampies--tussen elke opeenvolgende raampie is daar 'n
tydsverloop wat deur die leser self ingevul moet word. Tyd(sverloop) is
ook in 'n ander opsig frappant. Ratkas hou 'n dagboek van sy
lewe wat daarin opgeteken word as persoonlike geskiedenis. Veertig
bladsye van sy dagboek word deur iemand uitgeskeur en hy koop weer
'n nuwe dagboek. So word gesuggereer dat sy eie geskiedenis
vervlietend en by wyse van spreke uitwisbaar is. Tipies postmodernisties
word die grense tussen werklikheid en teks uitgewis: Ratkas se lewe is
enersyds die strokiesverhaal; andersyds juis die dagboek en in albei
gevalle verloor hy beheer daaroor.
Die verskillende stories bestaan aanvanklik los van mekaar. Mrs. Atkinson koop 'n jas en gaan park toe waar die moord ontdek word. Ratkas-hulle land in Engeland en begin rondkyk. Dan ry 'n ontstelde Barnaby op pad huis toe amper vir Ratkas onderstebo, sonder dat hy eers besef dat hy later dieselfde persoon sal soek as sondebok in sy seun Bruno se plek. In die kroeg hoor Ratkas hoe een man vir 'n ander se hoe snaaks dit sal wees as die moordenaar (Bruno) vir Edna probeer verkrag. In 'n kafeteria sien Jans 'n nuusberig wat waarsku teen die moordenaar. Min weet Ratkas hoe al hierdie diverse en nie-verbandhoudende dinge nog later sy lewe diepgaande sal beinvloed. Toeval is dit kwalik; veel eerder 'n illustrasie van Fatum (die noodlot) wat mense se lewens bepaal. 'n Interessante aspek is die wyse waarop analepse en prolepse ingespan word om spanning te bewerkstellig. Ratkas se verlede word byvoorbeeld retrospektief onthul, soos hy dinge uit die verlede onthou of herlees in sy dagboek. Andersyds is die roman vol prospektiewe aanduidings, veral ten opsigte van Ratkas se eie gewelddadigheid. Wanneer Cathy vir Ratkas vra wat sy naam is, se sy: "Frank? How crude. It is such a violent name!" (51) en as hy haar klap, merk sy op: "In the end we're everyone of us violent." Later se sy vir hom dat hy nie Edna se partytjie mag misloop nie, want dit is lets wat hy sy hele lewe lank lank adj. lank·er, lank·est 1. Long and lean. See Synonyms at lean2. 2. Long, straight, and limp: lank and floppy hair. sal onthou. Edna se comic verskyn voor die verkragting van Cathy en is derhalwe (soos vroeer reeds gese) 'n voorspelling van wat nog gaan gebeur. Voor sy vertrek uit Suid-Afrika het Ratkas reeds onder die indruk gekom van hoe onomkeerbaar besluite kan wees. Hierdie besef van die gepredestineerdheid van dinge laat Ratkas later opmerk: "... 'n mens kan nie wegkom van wat jy gedoen het nie. Miskien kan jy nie eers wegkom van wat jy nog gaan doen nie" (333). 6. 'n Eksistensieel-gekwelde reisiger na nerens Wanneer Degenaar (1992:92) se definisie van die eksistensialisme as werkhipotese gehanteer word, val dit op tot watter mate aspekte hiervan as statiese of verhaalmotiewe voorkom in Die ryk van die rawe. Degenaar bestempel die eksistensialisme as ... die ervaring van reisigers na nerens te wees, die geworpenheid van karakters in onontwykbare situasies wat hulle nie begryp nie, die onvermoe van woorde om betekenis tot stand te bring, die vryheidsprobleem, geloofskrisis, absurditeit, vraagstelling omtrent die sin van die lewe, die ervaring dat die lewe 'n gedurige soeke is, en veral outsiderskap, wat die geisoleerdheid van die buitestaander (sic) sterk beklemtoon. 'n Motief is die kleinste betekenisdraende eenheid wat tot stand kom deur middel van herhaling en is daarom al die literatuurwetenskaplike morfeem genoem (Maatje, 1977:242). Al die aspekte wat die werkhipotese van Degenaar konstitueer, kom voor as motiewe in Die ryk van die rawe. 6.1 Reisiger na nerens Ratkas se reis na Engeland is 'n soeke na die self en na sin in sy lewe. Reeds voor die vertrek na Engeland voel hy "n toenemende traagheid om die toekoms wat hy vir homself vasgestel het, binne te gaan, 'n vrees dat die reis en al die voorafgaande moeite tot niks behalwe die besef van sinloosheid daarvan sal lei ..." (17). Toe Ratkas vir sy pa gese het van sy voornemens om oorsee te gaan, wou die by hom weet wat hy daar gaan maak: "Hy wou alleen wees; hy wou sy fortuin soek. Hy wou doodeenvoudig net nie meer in Bellville wees nie" (36). Sy beoogde reis na Engeland is in wese 'n poging om weg te vlug (92), maar vroeg reeds weet hy daarna "is dit terug Bellville toe en jy moet engines strip en naweke in Goodwood se kroee suip en eendag jou vrou vrou Noun S African an Afrikaner woman, esp. a married woman [Afrikaans] moer en jou enigste seun berou ..." (11). Uit die laaste aanhaling kan die leser aflei dat dit hier gaan om sy pa se lewe en dat hy glo dat sy lewe uiteindelik net maar 'n herhaling van sy pa se monotone mon·o·tone n. 1. A succession of sounds or words uttered in a single tone of voice. 2. Music a. A single tone repeated with different words or time values, especially in a rendering of a liturgical text. en trieste bestaan sal wees. Die motief van reis as 'n manier om nuwe dinge te verken en nuwe sin te ontdek, word van meet af gerelativeer. Die uiteindelike uitreis (die dood) verbreek die sinlose bestaansiklus. 6.2 Onontwykbare situosies Daar is reeds uitgewei oor die rol van toeval, eintlik noodlotsbestemming, in hierdie roman. Dit is asof dinge met Ratkas gebeur waaroor hy geen beheer het nie. Sy optrede is hie een van besluitneming en logiese uitvoering van besluite nie; hy laat doelbewus alles aan die toeval oor en plaas so sy lotsbestemming in die hande van die gode. Soms skiet hy 'n muntstuk op om te besluit waarheen sy reis hom gaan voer en hy laat hom meesleur deur die lewenstroom. Nie toevallig kies hy verdrinking nie, want ook hier word hy deur die rivier meegesleur en uiteindelik finaal vernietig. Een van die beslissendste momente is op bladsy 37 as Ratkas moedeloos vra: "Nou waarheen nou, Gehasi?" Net daarna ontmoet hy vir Edna en Cathy wat sy lewe finaal verander en die tragiese afloop bepaal. 6.3 Geloofskrisis, die sin van die lewe en die lewe as voortdurende soektog Ratkas versinnebeeld die soekende, eietydse jeug. Hy soek na homself, maar ook ne God, omdet hy hoop dat hy deardeur antwoorde op al sy eksistensiele vrae sal vind. In sy dagboek verwoord hy hierdie soeke net na sy aankoms in Engeland: "Wat wil ek hier ervaar? ... Soek ek na 'n deel van myself, uiteindelik?" (22). Ratkas droom voortdurend van kerke. Wanneer hy die St. Bride's ('n Gotiese kerk) raaksien, is hy verstom. Dit is een van die imposantste strukture wat hy nog gesien het en hy wil onmiddellik daarvan in sy dagboek skrywe: "Hy wil dit skryf: van mense se verknogtheid aan God, van die strukture wat hulle in sy naam oprig ..." (49). By die aanskoue van St. Paul's
American bacteriologist. He shared a 1954 Nobel Prize for developing a method of growing the poliomyelitis virus in various tissue cultures. as die ontwerper daarvan beteken. In sy dagboek skryf hy hoe hy hom voortdurend "indien nie in God nie, (wel) in sy strukture" vesloop (106). In sy aantekeninge vergelyk hy die kerk en die pub met mekaar. Dit is asof hy hier 'n keuse tussen hierdie twee teenoorgestelde ruimtes (en instellings) moet maak; die keuse vir die kroeg is inderdaad rampspoedig. Prescott besit 'n afdruk van 'n skildery van St. Bride's. Wanneer Ratkas daarna staen en kyk, dink hy opeens aan 'n popliedjie weervan die woorde lui: "Ek het gekom om God te sien, doe-da-doe-de-deiii ..." (151). Hy onthou ook weer sy droom van die kerk waarin 'n men agter die preekstoel uitkom en nakend deur een van die gebrendskilderde vensters spring. Prescott se mening is dat die mens van die twintigste eeu bloot toeriste van 'n kollektiewe geheue is, wat na kerke kyk in verwondering terwyl die oorspronklike funksies van die kerk nie meet bestaan nie en hulle relikwiee geraak het. Tog vertel hy van 'n kelder in St. Bride's waarin die verlede blootgele is; 'n plek van hergeboorte, noem hy dit. Prescott se det hy nie in God glo nie en dat God slegs nuttig is vir jongmense en bejeardes (155). As Ratkas later vir Edna hiervan vertel se sy: Your friend generalises; there are many who still find comfort in a church. But our sort (die kritiese buitestanders?--NK & HPvC) we desperately want that solace but will never have it. We recognise the human failings of God. He is jealous and spoilt, God. It's always like that with an only child (212). Edna verklaar Ratkas se drome van kerke as 'n stryd met God, maar omdat torings altyd ook falliese simbole is, ook van 'n stryd met die seksuele. Net voor sy selfmoord besoek hy weer die St. Bride's, maar hierdie keer gaan hy na binne. Die een prediker vertel dat Jesus deur die gees na die woestyn gelei is: "In the desert we have to face our creator ...". Ratkas raak die kis van 'n heilige aan en dan lees ons: En iets gaan deur hom, 'n oomblik van water, van vuur, van lug en aarde, en 'n verlange ontstaan by horn sodat hy op sy kniee neersak en bid dat die Here hom kan vergewe. Hy wil doodgaan (331). Ratkas se voortdurende soektog na waarheid, na God en na sin in sy bestaan sluit aan by die speurverhaal wat die belangrikste onderliggende genologiese stramien van hierdie roman is. In 'n vroeere stadium wonder hy oor die verband tussen God en die see: 'n Rivier word vol; maak sy sluis oop. 'n Rivier is leeg; maak 'n sluis oop. Die see is die kompenserende faktor, en die see is altyd daar. Waar soek 'n mens dan na sy see? En later: "Is God die see? Is hy die rigting waarin die sluise moet oopgaan ter wille van die balans?" (127 en 128). Die samespel van die vier basiese elemente waarvan ons pas gelees het, suggereer 'n eenheid en volkomenheid. Saamgelees met hierdie aanhaling wil dit lyk asof gesuggereer word dat Ratkas se uiteindelike selfrnoord hie net maar 'n wanhoopsdaad was nie, maar ook 'n steeds volgehoue soeke na die ontwykende God. Wat deur Van Coller (1999:51) as 'n besonder uitsiglose slot bestempel word, is dalk so gelees, een waarin daar sprake is van vrede en verlossing. 6.4 Absurdileif Andre P. Brink (1967:74) haal lonesco volledig aan wanneer hy die absurde lewensbeskouing onder woorde bring. Ons haal net enkele frases aan: "... die werklikheid is onwerklik, woorde is net geluide sonder betekenis", objekte is slegs "fasades van die niet", rnenslike handeling sonder rede, "En tog is ek hier ... nie in staat om die rook rook, term used for a common Eurasian bird (genus Corvus) of the family Corvidae (Crow family), smaller than the American crow. The jackdaw is a European species of the genus. Rooks nest in large colonies, whence the term rookery. te vang of iets te verstaan nie, ontuis, weggeskeur van 'n onbekende iets, sodat ek voel dat ek niks oor het nie ... Dit spreek vanself dat ek hie weet wie ek is, of waarom ek is nie". Vir Brink is dit 'n sleutel tot die eksistensialisme; vir die leser van Die ryk van die rawe 'n opsomming van Ratkas se lewenshouding. 6.5 Outsiderskap en isolasie In Ratkas se drome van kerke kom 'n seuntjie na horn aangestap en so: "Jy hoort nie" (13). Edna het ook na Engeland gegaan omdat haar mense haar nie verstaan het nie. Daarom herken sy Ratkas as 'n medeoutsider en in die comic oor hom skryf sy dat hy 'n reus Reus (rĕ` s), city (1990 pop. 86,407), Tarragona prov., NE Spain, in Catalonia. Since the introduction (18th cent. in 'n gemeenskap van dwerge is, met ander woorde dat hy nie
daar hoort nie (ook vanwee sy superieure intellek). Riaan, die bankklerk
wat Ratkas in 'n kroeg ontmoet het, het ook vir hom gese: "Dis
tappet valley hierdie. Jy hoort nie hier nie" (135). Ratkas is
skaars in Engeland of sy metgeselle irriteer hom sodat hy alleen verder
gaan. Hy skryf in sy dagboek: "Het drome van alleen die pad te vat
en 'n eie wereld te ontdek, op eie impulse impulse, in mechanics: see momentum. Impulse (mechanics) The integral of a force over an interval of time. For a force F , the impulse J over the interval from t0 to t1 te reageer, my eie hemel te ontdek of my eie graf te grawe" (142). In Londen verwonder Ratkas hom aan die stelsel van kleurkodes waarvolgens jy jou orienteer op die moltreine en hy dink by homself dat net diegene wat daar hoort, dit kan begryp. Hieruit blyk onomwonde dat hy ook nie daar hoort nie. Hierdie gedeelte sluit ook aan by 'n ander motief: die Suid-Afrikaner hoort hie in Afrika nie; tog is hy so lank weg uit Europa dat sy wortels daar ook al verdroog het. So skryf Ratkas in sy dagboek: "Seek ek na 'n deel van myself, uiteindelik? Ek is imrners op 'n paar geslagte na 'n Europeer" (146). Edna is ook oorspronklik van Suid-Afrika en ook sy verwoord die tussenin-bestaan van die blanke Suid-Afrikaner: We had to come here for our quest. Where we are from, we have actually intruded upon another's history, another's spiritual frame of reference, which we can investigate but never adopt. I pity you. You will live in Africa but you will never be of it. And you will find that you can visit Europe but that you've left your home--you're like a child returning for Christmas (206). In 'n sekere sin word daardeur gesuggereer dat die blanke in (Suid-) Afrika reeds gedoem is tot outsider-skap en sodoende hoort hierdie teks (wat oenskynlik niks rep oor politiek nie) by 'n heersende diskoers oor die blanke se plek in Suid-Afrika, onder andere in J.M. Coetzee se Disgrace DISGRACE. Ignominy, shame, dishonor. No witness is required to disgrace himself. 13 How. St. Tr. 17, 334; 16 How. St. Tr. 161. Vide Crimination; To Degrade. , Andre P. Brink se Donkermaan en Haasbroek se Oemkontoe vir die nasie. Edna het 'n plakkaat teen haar muur waarop Ratkas die volgende lees: The atmosphere of the Existentialist Outsider is unpleasant to breathe. There is something nauseating, anti-life, about it: these men without motive who stay in their rooms because there seems to be no reason for doing anything else. It is essentially an adult world, this world-without-values (212). Ratkas dink dan by homself: "Dis asof die woorde te waar is, te onvermydelik soos die dood self." Hy en Edna is duidelik albei buitestanders. Edna se dan vir Ratkas: "We who yearn for insight don't survive, you know that? We try to understand too much; eventually we do" (212). Die tema of die sluitmotief in hierdie roman is skuld. Die raaisel vorm die onderbou van die speurverhaal, aangesien 'n moord of ander oortreding opgelos moet word en die skuldige aan die man gebring moet word deur die opvolg van leidrade. Van Coiler (1999:43) skryf dat "die speurverhaal, as matrys van baie groot literatuur, wesenlik 'n poging is om te kom tot begrip van die menslike kondisie en ook die begrippe erfsonde en skuld. Waar Barnaby 'n werklike misdaad ondersoek, is Prescott (en Ratkas) eerder behep met universele skuld en verantwoordelikheid." Die mislukte pogings van die mens om die onbegrypiike te begryp, lei tot 'n spekulatiewe bemoeienis en gepeins oor die grense van die self (Grossvogei, 1979:12). Die speurverhaal is, aldus Grossvogel, 'n genre wat 'n geheimenis skep skep n. A beehive, especially one of straw. [Middle English, basket, from Old Norse skeppa, a dry measure, and from Old English sceppe (from Old Norse skeppa). , net om dit weer op te los--in die sin is dit 'n gewaande geslaagde ontdekking van die onbekende: "As a genre, the detective story detective story: see mystery. detective story Type of popular literature dealing with the step-by-step investigation and solution of a crime, usually murder. is optimistic op·ti·mist n. 1. One who usually expects a favorable outcome. 2. A believer in philosophical optimism. op and self-destructing, its coy coy adj. coy·er, coy·est 1. Tending to avoid people and social situations; reserved. 2. Affectedly and usually flirtatiously shy or modest. See Synonyms at shy1. 3. mystery, served by its mechanistic mech·a·nis·tic adj. 1. Mechanically determined. 2. Of or relating to the philosophy of mechanism, especially one that tends to explain phenomena only by reference to physical or biological causes. detective and its antiseptic antiseptic, agent that kills or inhibits the growth of microorganisms on the external surfaces of the body. Antiseptics should generally be distinguished from drugs such as antibiotics that destroy microorganisms internally, and from disinfectants, which destroy corps, is free of the odor odor (o´der) a volatile emanation perceived by the sense of smell. o·dor n. 1. The property or quality of a thing that affects, stimulates, or is perceived by the sense of smell. of death ..." (Grossvogel, 1979:15). Grossvogel bespreek die Oedipus-verhaal as 'n speurverhaal, hoewel daar sekere afwykings is. Een hiervan is dat die leser vooraf weet wie die moordenaar is (net soos in Die ryk van die rawe trouens ook). Koning Laius en sy vrou, Jocasta, word deur 'n orakel ingelig dat as hulle 'n seun sou he, hy sy pa sal vermoor en met sy moeder sal trou. Wanneer Jocasta dan 'n seun baar, laat sy hom op 'n berg om te sterf, maar 'n herder vind hom en neem hom na Polybus, die koning van Korinte. As volwassene hoor Oedipus van hierdie voorspelling en vlug weg van sy aanneemouers omdat hy geglo het dat hulle sy ware ouers was. In sy vlug kom hy sy ware vader (Laius) tee, en dood hom in 'n geveg. Dan gaan hy na Thebes, waar hy die hand van Jocasta as bruid wen deurdat hy 'n raaisel oplos. Sodoende word die orakel se voorspelling vervul. Grossvogel (1979:29) skryf ook: "Oedipus the King Oedipus the King (Greek Oἰδίπoυς τύραννoς, Oedipus Tyrannus, or "Oedipus the Tyrant"), also known as Oedipus Rex is an emblematic em·blem·at·ic or em·blem·at·i·cal adj. Of, relating to, or serving as an emblem; symbolic. [French emblématique, from Medieval Latin embl fable about a desire to know that ends in blindness." In hierdie "speurverhaal" (waar deurgaans gesoek word na die identiteit van Laius se moordenaar) word Oedipus ten slotte self as die skuldige uitgewys. (15) Ook Ratkas se soektog is in wese 'n soeke na homself wat uiteindelik ook die skuldige is. In Die ryk van die rawe word die orde in die samelewing nie herstel met die vang van die moordenaar (Bruno) nie. Daar is die suggestie dat hy dalk nie die moordenaar is nie, maar wel Barnaby, want die se seun het hom verafgod en as rolmodel gekies. Bruno se moeder besef vroeg reeds dat haar seun na haar man aard en die verafgod: "He is your son ... and there is nothing that I can do about it" (55). Later verwys sy terug na die kat wat deur Bruno vermink is, en se aan Barnaby dat dit 'n offer aan hom van sy seun was: "And you were the god" (87). Bruno verontskuldig homself ook later op grond van (deterministiese) erflike eienskappe: "This is a life into which I was born. I am very much like you, Father" (123). Barnaby is 'n polisieman, nie om reg en geregtigheid te laat seevier nie, maar omdat hy 'n siek behae het om met dood en geweld om te gaan en omdat hy 'n alibi soek vir sy klandestiene politieke bedrywighede. By geleentheid wonder hy oor sy eie skuld en voel hy verantwoordelik vir die mens wat Bruno geword het. In sy ondersoek dwarsboom hy ook in werklikheid die polisie self (vergelyk sy optrede teen Fenson). Hy laat Mrs. Atkinson herhaaldelik terugkeer na die polisiestasie en begin 'n skuldgevoel by haar wek: wat sal gebeur as sy die verkeerde persoon geidentifiseer het? (kyk 104). So word Barnaby (op die patroon van baie klassieke speurverhale) ook soos die moordenaar, sy seun. Die moord van Cathy bly onopgelos. Barnaby het self haar lyk gaan begrawe en het geen poging aangewend om Edna of Otto Otto, Austrian archduke Otto: see Hapsburg, Otto von. te ondervra nie. Ratkas is maar een van die roans wat vir haar dood verantwoordelik is. Ook Edna wat verantwoordelik is vir Ratkas (en Cathy) se vernietiging, bly op vrye voet. Sy sal waarskynlik haar geestelike vernietiging voortsit. So word lesersverwagtinge versteur: ook James besit reeds die potensiaal om in 'n moordenaar te ontwikkel. Elize Botha (1996:8) vind dit betekenisvol dat Prescott juis 'n Graham Greene-boek lees terwyl Ratkas-hulle daar oornag. Sy tipeer Die ryk van die rawe as speurverhaal, waar skuld dieselfde betekenisse verkry as by Greene. Skuld beteken veel meer as 'n kriminele oortreding ... wat strafbaar is volgens mensgemaakte wette. Dit verbind sensualiteit met 'n vedange na askese, sondebesef met hedonisme. Dit beklemtoon die mens se vreemdelingskap op aarde deur die protagonis as 'n reisiger in 'n vreemde en raaiselagtige omgewing te plaas. Ten spyte van Die ryk van die rawe se oenskynlike aansluiting by sestigerwerke vol eksistensiele kwelvrae, staan dit stewig geanker in die eietydse problematiek en beeld hierdie roman in wese die dilemma uit van die eietydse Suid-Afrikaanse jeug: vol (onpersoonlike, metafisiese) skuld met min idealisme, staan hul besluitloos oor hul eie lewensreis en -rigting. Vastighede gaan verlore, die werklikheid word gemedieer deur reproduksies en raak moeilik hanteerbaar. Dwelms, seks, films, ensovoorts, raak toenemend 'n tydelike toevlugsoord. Fouche se debuut staan terugskouend in dieselfde filosofiese grond, maar--soos oorvloedig blyk uit die talle resensies en besprekings--dalk selfs op sterker literere bene as Brink en Leroux se vroee romans. En dit is geen geringe prestasie nie. Kernbegrippe: eksistensialisme Fouchd, Jaco--Ryk van die rawe Generasie X intertekstualiteit strokiesprente Key concepts: comics existentialism existentialism (ĕgzĭstĕn`shəlĭzəm, ĕksĭ–), any of several philosophic systems, all centered on the individual and his relationship to the universe or to God. Fouchd, Jaco--Ryk van die rawe Generation X intertextualism (1) Vergelyk ook Cage (1993); Coupland (1991); Ludwig (1995); Stepp (1996) en Upton (1995) vir 'n vollediger kensketsing van die kenmerke van hierdie groepering. (2) In sy habilitasieskrif wy Koch Koch , Robert 1843-1910. German bacteriologist who discovered the cholera bacillus and the bacterial cause of anthrax. He won a 1905 Nobel Prize for developing tuberculin. Koch named after Robert Koch, a German bacteriologist. (2002) hieroor uit. Hierdie verwysings is na 'n manuskripversie van sy derde hoofstuk, sonder paginering. Kyk ook Jameson (1983), Van Alphen (1990) en Van Alphen (1992). (3) Kykers in die VSA VSA (in New Zealand) Voluntary Service Abroad kon volgens berigte juis nie die gebeure van 11 September 2001 aanvaar nie, omdat die geweld skielik werklik was en hul afstandelike onbetrokkenheid vernietig is. (4) Sy glo in engele (p. 93), sy beweer dat sy 'n gevalle engel en Edna die duiwel is (p. 209). (5) Van Coller (1999:48) verklaar hierdie bynaam vollediger: as indeksikaal van Tappet Valley en as prospektief van sy latere seksuele aktiwiteite. (6) Die tuin is een van die oudste simbole en sells die paradys is in terme daarvan beskrywe. As hortus conclusus Hortus Conclusus is a Latin term, meaning literally "enclosed garden", and is an attribute of the Virgin Mary in Medieval and Renaissance art. Christian tradition states that Jesus Christ was conceived to Mary supernaturally and without disrupting her virginity by (omheinde tuin) is dit tewens beeld van beskawing en kultuur en dit druk vrede en (seksuele) harmonie uit. Die agteruitgang van die tuin simboliseer derhalwe die agteruitgang van Ratkas se gesin. Dat Liesl ook later die tuin verwaarloos na haar mislukte verhouding met Dean Maree, spreek boekdele. (7) Cathy neem later die hangertjie as soenoffer en na haar dood gee Edna dit terug aan Ratkas. Hy gooi dit in 'n rioolsloot as afswering en afskeid van sy suster. (8) Daar is 'n opmerklike ooreenkoms wat voorkoms betref tussen Bruno en Ratkas. Edna is bwoorbeeld verstom hieroor--al verskil is net dat Ratkas jonger en skraler is. Net soos Ratkas word Bruno groot sonder 'n ma (sy het selfmoord gepleeg) en is daar ook by horn sprake van 'n Oedipale driehoek (kyk Viljoen, 1996:2). (9) Van Coller (1999:48) skryf hieroor: "Al die vrouefigure word in 'n sekere sin plaasvervangend van die moedediguur en vanwee die sterk moederbinding, kan hy ook nie seksueel verkeer met 'n vrou nie. Sy eie afkeer van sy suster Liesl en sy vriend Jans se seksuele eskapades het derhalwe geen morele basis nie, maar het sy oorsprong in die kwalik verhulde Oedipale begeerte na sy suster (wat eintlik vroeg reeds die plek van sy moeder ingeneem het)". (10) Van die grootste geweld en ongevoeligheid in hierdie roman kom na vore voor en tydens die dood van Cathy. By aanskoue van die lyk is Edna jammer dat sy nie haar tekenmateriaal saamgeneem het nie! Ook se sy aan Otto (wat tot haar wrewel aangetrokke tot Cathy was): "You sure you don't want to take her home? It's been done. They can last a week on ice, I hear" (251). (11) Kyk byvoorbeeld p. 19 waar Barnaby se fokus weergegee word: "Vertikale blindings verdeel die uitsig oor die Teems in nege koue, aaneenskakelende werke, drie triptieke" en p. 52 waar die fokus die is van Flatkas: "'n Indruk tref hom, die Moulin moulin (m lăN`): see pothole. Rouge-plakkate
van Toulouse-Lautrec wat hy al gesien het ...".
(12) Vergelyk onder andere Brink (1967:75 e.v.) se weergawe van die eksistensialisme, Skuld en angs staan waarskynlik in die kern Kern, river, 155 mi (249 km) long, rising in the S Sierra Nevada Mts., E Calif., and flowing south, then southwest to a reservoir in the extreme southern part of the San Joaquin valley. The river has Isabella Dam as its chief facility. van Die ryk van die rawe. (13) "Ons eie Tarantino-geslag, noem Hennie van Coller die opkornende jong (Afrikaanse) skewers ... Ons het 'n opwindende klomp jong skrywers wat hulle as 't ware afvee aan apartheid apartheid (əpärt`hīt) [Afrik.,=apartness], system of racial segregation peculiar to the Republic of South Africa, the legal basis of which was largely repealed in 1991–92. en apartheid-skuld. Hulle skryf oor die probleme van nou, en op 'n koel en onbetrekke manier--amper soos Tarantino se films" (Retief, 2001:15). (14) Kyk ook op p. 12, 35, 44, 47, 58, 92, 98, 106 (twee keer), 119, 144, 146-147, 147, 148, 249, 280, 281,285 en 287 vir verdere voorbeelde hiervan. (15) Kyk Ferguson in Lodge (1972:401-420) vir sy briljante interpretasie van hierdie drama. Vergelyk ook Blackmore (1993). Bibliografie Blackmore, Tim. 1993. Blind daring: Vision and re-vision of Sophocles' Oedipus Tyrranus in Frank Miller's Daredevil: Born Again. Journal of Popular Culture The Journal of Popular Culture (JPC) is a peer-reviewed journal and the official publication of the Popular Culture Association. The popular culture movement was founded on the principle that the perspectives and experiences of common folk offer compelling insights into the , 27(3):136-162. Botha, Elize. 1996. Jaco Fouche 'n sterk ontluikende talent. Beel: 8, Aug. 19. Brink, Andre P. 1967. Aspekte van die nuwe prosa. Pretoria/Kaapstad : Academica. Bruggeman, Lora. 1997. "Zapl Whooshf Kerplow!". Build high-quality graphic novel collections with impact. School Library Journal:. 22-27, Jan. Cage, Mary Christal. 1993. The post-baby boomers arrive on campus. The Chronicle chronicle, official record of events, set down in order of occurrence, important to the people of a nation, state, or city. Almanacs, The Congressional Record in the United States, and the Annual Register in England are chronicles. of Higher Education higher education Study beyond the level of secondary education. Institutions of higher education include not only colleges and universities but also professional schools in such fields as law, theology, medicine, business, music, and art. : A27/28. Coupland, Douglas. 1991. Generation X. London : Abacus. Degenaar, J.J. 1992. Eksistensialisme in die literatuur. In: Cloete, T.T. (red.) Literere terme en teoriee. Pretoria : HAUM Literer. p. 91-93. Ferguson, Francis. 1972. Oedipus Rex:. the tragic rhythm of action. In: Lodge, David Lodge, David, 1935–, English novelist and critic, b. London, grad. University College, London (B.A., M.A.) and the Univ. of Birmingham (Ph.D.). Lodge taught at the Univ. (ed.) Twentieth century literary criticism. London : Longman. p. 401-420. Fouche, Jaco. 1996. Die ryk van die rawe. Kaapstad : Quiellery. Glorie, Ingrid. 1996. Kultus-boek vir nuwe generasie. Insig. 36, Julie. Grossvogel, D.I. 1979. Mystery and its fictions: from Oedipus to Agatha Christie Christie can refer to:
Hambidge, Joan. 1995. Postmodernisme. Pretoria : Van der Walt. Hattingh, Marion. 1996. 'n Vernuftige debuut met speurverhaal. Die Burger Die Burger is a daily Afrikaans language newspaper, published by Naspers. As of 2005, it had a circulation of about 97,717 in the Western and Eastern Cape Provinces of South Africa. : 8, Junie 26. Hutcheon, Linda. 1988. Metafiction met·a·fic·tion n. Fiction that deals, often playfully and self-referentially, with the writing of fiction or its conventions. met : A poetics po·et·ics n. (used with a sing. or pl. verb) 1. Literary criticism that deals with the nature, forms, and laws of poetry. 2. A treatise on or study of poetry or aesthetics. 3. of postmodernism. London/New York York, former name of Toronto, Canada York, Ont.: see Toronto, Ont., Canada. York, city, England York, city (1991 pop. 123,126) and district, North Yorkshire, N England, at the confluence of the Ouse and Foss rivers. : Routledge. Huyssen, Andreas. 1986. After the great devide: Modernism, mass culture and postmodernism. Basingstoke : Macmillan. Jameson, F. 1983. Postmodernism and consumer society. In: Foster, H. (ed.) Postmodern culture Postmodern Culture is an electronic academic journal founded in 1990. It is the result of an early experiment in electronic content delivery via the Internet and has succeeded in becoming a leading publication of interdisciplinary thought on cultural experience. . London : Pluto. Koch, Jerzy. 2002. Outsider onder de zijnen: Vorm van vervreemding in de Afrikaanse roman. Ongepubliseerde habilitasie-proefskrif. Wroclav. Koseluk, Chris. 1991. Comic book comic book Bound collection of comic strips, usually in chronological sequence, typically telling a single story or a series of different stories. The first true comic books were marketed in 1933 as giveaway advertising premiums. antihero. American Film Institute American Film Institute (AFI), nonprofit organization established in Washington, D.C., in 1967 by the National Endowment for the Arts to preserve and catalog American films and television, to provide work grants for new and established filmmakers, and to increase , 16(2):11, Feb. Levin, Harry Levin, Harry (Tuchman) (1912–94) scholar, literary critic; born in Minneapolis, Minn. Precocious as an undergraduate at Harvard, he never bothered with a Ph.D. but stayed on as professor of comparative literature (1939–83). . 1966. What was modernism? In: Refractions: Essays on comparative--literature. New York New York, state, United States New York, Middle Atlantic state of the United States. It is bordered by Vermont, Massachusetts, Connecticut, and the Atlantic Ocean (E), New Jersey and Pennsylvania (S), Lakes Erie and Ontario and the Canadian province of : Oxford University Press. p. 271-295. Lodge, David (ed.) 1972. Twentieth century literary criticism. London: Longman. Ludwig, Robert A. 1995. Twenty somethings: Struggling to find a meaning. The Catholic World, 238(1427): 196-203, September/October. Maatje, Frank C. 1977. Literatuurwetenschap. Grondslagen van een theorie van het literaire werk. Utrecht : Bohn, Scheltema & Holkema. McHale, Brian. 1987. Postmodernist post·mod·ern adj. Of or relating to art, architecture, or literature that reacts against earlier modernist principles, as by reintroducing traditional or classical elements of style or by carrying modernist styles or practices to extremes: fiction. New York/London : Methuen. Morgan, N. 1997. 'n Reiservaring wat die leser net verryk kan laat. Die Volksblad: 8, April 21. Pieterse, H. 1996. 'n Dokument vir Generasie X. De Kat, 12(7):98-99. Pretorius, R. 1992. Satire. In: Cloete, T.T. (red.) Literere terme en teoriee. Pretoria : HAUM Literer. p. 464-465. Retief, Hanlie. 2001. Afrikaans se Tarantino's? Jong skrywers is nog in weegskaal. Rapport The former name of device management software from Wyse Technology, San Jose, CA (www.wyse.com) that is designed to centrally control up to 100,000+ devices, including Wyse thin clients (see Winterm), Palm, PocketPC and other mobile devices. : 15, Oktober 14. Rossouw, Christel. 1996. Die ondermyningstrategiee in Kronlek uit die doofpot deur John Miles John Miles is the name of several notable people, including:
Sacks, P. 1999. Generation X goes to college: An eye-opening account of teaching in postmodern post·mod·ern adj. Of or relating to art, architecture, or literature that reacts against earlier modernist principles, as by reintroducing traditional or classical elements of style or by carrying modernist styles or practices to extremes: America. Chicago, Illinois Illinois, river, United States Illinois, river, 273 mi (439 km) long, formed by the confluence of the Des Plaines and Kankakee rivers, NE Ill., and flowing SW to the Mississippi at Grafton, Ill. It is an important commercial and recreational waterway. : Open Court. Sayers, Dorothy L Sayers, Dorothy L(eigh) (born June 13, 1893, Oxford, Oxfordshire, Eng.—died Dec. 17, 1957, Witham, Essex) English scholar and writer. In 1915 Sayers became one of the first women to graduate from Oxford University. . 1971. Inleiding tot The Comedy of Dante Alighieri Dante Alighieri (dăn`tē, Ital. dän`tā älēgyĕ`rē), 1265–1321, Italian poet, b. Florence. Dante was the author of the Divine Comedy, one of the greatest of literary classics. the Florentine. Harmondsworth : Penguin penguin, originally the common name for the now extinct great auk of the N Atlantic and now used (since the 19th cent.) for the unrelated antarctic diving birds. Books, Watson & Viney. Seyffert, M.C.A. 1992. Reisverhaal. In: Cloete, T.T. (red.) Literere terme en teoriee. Pretoria : HAUM Literer. p. 421-423. Stepp, Carl Sessions. 1996. The X Factor. American Journalism Review The American Journalism Review is a national magazine covering topics in journalism. It is published six times a year by the Philip Merrill College of Journalism at the University of Maryland, College Park. , 18(9):35-37, Nov. Upton, Julia. 1995. A generation of refugees Individuals who leave their native country for social, political, or religious reasons, or who are forced to leave as a result of any type of disaster, including war, political upheaval, and famine. . The Catholic World, 238(1427):204-205, Sept./Oct. Van Alphen, Ernst. 1988. Naar een theorie van het postmodernisme, over de postmoderne postmodernisme. Forum der Letteren, 30(1):21-37 Van Alphen, E. 1990 The narrative of perception and the perception of narrative. Poetics Today, 11 (3):483-509, Fall. Van Alphen, E. 1992. Francis Bacon and the loss of self. London : Reaktion. Van Coller, H.P. 1997. Resensie van Paartie by Jakes. Insig: 31, Okt. Van Coller, H.P. 1999. Kultuurpessimisme in Die mugu (Etienne Leroux) en Die ryk van die rawe (Jaco Fouchd). Stilet stilet /sti·let/ (sti´let) stylet. stilet stylet. , 11 (2):38-53. Van Gorp, H. 1978. Inleiding tot de picareske verhaalkunst of de wederwaardigheden van een anti-genre. Groningen : Wolters-Noordhoff. Viljoen, Louise. 1996. Die ryk van die rawe. In: Skrywers en boeke, 3 November. Wilson, Colin Wilson, Colin, 1931–, English writer, b. Leicester. Born into a working-class family and largely self-educated, Wilson in many of his books exhorts humankind to expand its powers and realize its full potential. . 1971. The Outsider. London : Pan. Nada Kruger & Hennie van Coller Dept. Afrikaans & Nederlands & Moderne Europese Tale Universiteit van die Vrystaat BLOEMFONTEIN E-pos: fgvc.rd@mail.uovs.ac.za H.P. van Coller H.P. van Coller is "uitstaande professor" en hoof hoof, horny epidermal casing at the end of the digits of an ungulate (hoofed) mammal. In the even-toed ungulates, such as swine, deer, and cattle, the hoof is cloven; in the odd-toed ungulates, such as the horse and the rhinoceros, it is solid. van die Departement Afrikaans en Nederlands en Moderne Europese Tale aan die Vrystaatse Universiteit. Hy is skrywer van meer as 70 vakwetenskaplike bydraes, etlike boeke en was die redakteur van Perspektief en profiel, 'n Afrikaanse literatuurgeskiedenis in twee dele de·le n. A sign indicating that something is to be removed from printed or written matter. tr.v. de·led, de·le·ing, de·les 1. To remove, especially from printed or written matter; delete. 2. . in 2000 is hy deur die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns bekroon met die Gustav Prellerprys vir literatuurwetenskap en letterkundige kritiek en ontvang in 2002 die Elisabeth Eybersbeurs van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns. Nada Kruger Nada Kruger is tans besig met M.A.--studie in Afrikaanse en Nededandse letterkunde aan die Universiteit van die Vrystaat. |
|
||||||||||||||||||
Printer friendly
Cite/link
Email
Feedback
Reader Opinion