'n Galery vroueportrette.

Joubert, Marlise. 2007. passies en passasies. Pretoria: Protea Boekhuis. 128 p. Prys: R120,00. ISBN: 978-1-86919-166-5.

Marlise Joubert se passies en passasies begin met gedigte oor vroue, kleurvolle vroue, maar ook brose of verminkte vroue, met as beste voorbeeld "Eva", 'n pragtige, emosioneel gelaaide gedig, soos ook die deernisvolle "in memoriam: Lisbe". Die erotiese vrou is ook daar ("waskom"), selfs die meisie met die swaar lyf / soos 'n bottel konfyt,--'n hele interessante galery vroueportrette

Joubert het 'n baie duidelike voorkeur vir sekere motiewe, metafore en beelde.

Daar is baie lyflikheid in wat ons kan noem die somaties-erotiese gedigte, met veelvuldige verwysings na sekere liggaamsdele, veral die tong as erotiese simbool, die oe , die skouers of heupe, hande en voete, en die gesig. Die hare kom ook dikwels ter sprake. 'n Samevatting van hierdie opvallende liggaamlikheid is "'n pryslied vir die bruidegom" waarin die liggaam van kop tot tone beskryf word in die ongewoonste beelde.

Die tong en mond bring delikate eet- en smaakbeelde met hulle saam. Die erotiese of ander beminlike belewenisse word geeet as maaltyd, as wafels met room, as oesters op jou tong, of dit word gedrink as vrugtesap of wyn. In die aandoenlike "wafels met heuning" is dit die herinnering wat geeet en gedrink word. 'n Oggend word smaaklik beleef, mooi en glad soos koffiebone in die kies. Die bruidegom verslind die vrou onversoet. Minnaars sluk flenters woorde / saam met slaai en vrugte en wyn wat oorloop in die keel. hulle word van mekaar versadig. Soos brood sal hulle mekaar bly eet. Fyngemaalde woorde word afgedek.

   jy dis die Sondag vir ons op:
   Di Stefano en pasta carbonara
   'n vingertjie spek 'n neusie sampioen
   en jou mond is gewyn vir
   die onversadigde soen

Daar staan in een gedig dat die digter mal is oor woorde. Woorde, en dus ook gedigte, word liggaamlik en sintuiglik beleef, hulle word geruik, woorde moet aroma wek. hulle word geproe en geeet: iemand eet jou woorde / soos brood as jou verse / uit die doderyk boontoe rys. Taal is brood of drank wat geskink word, dit word gulsig in die mond gestop. 'n Gesellige, ryk gelaaide maaltyd word afgerond met woorde los gevleg. Selfs die verbeelding word op die tong geproe. Dis smaaklike poesie.

Die emotiewe dinge soos die liefde en erotiek word dikwels nie direk uitgespreek nie maar verbloem (letterlik en figuurlik) in natuurtaal, in beelde van plante en struike, bome en blomme, mos en stuifmeel, ook beelde van groente, vrugte en landbougewasse soos koring. Ander kere is dit beelde uit die wereld van insekte (motte, vuurvliegies, naaldekokers) en veral beelde van water en variante soos dou, riviere en die see, reen, wolke of mis. Reen is manlik. Oral in die gedigte is daar ook diere: die bok, die wolf en slang, visse en dolfyne, voels, en dan veral perde, wat op sigself weer 'n saamgestelde motief is: Perde is konings en prinse en visse en vroue.

Dit is vanselfsprekend dat hierdie soort gedig vol kleure is (marmergroen, smarag, kobaltblou, baie lig en goud). Die digter praat van haarself as ek wat al die kleure van 'n pou wou wees. Daar is 'n mooi gedig oor "blou": ek is 'n put van ingekeerde blou.

Saam met die liefde vir kleure gaan die liefde vir klank en komponiste (Chopin, Pergolesi) of vir komposisies. Verwysings na 'n groot verskeidenheid musiekinstrumente word dikwels gebruik om die emotiewe te vertolk.

Heelwat van die gedigte is verwerkings, vrye vertalings of omdigtings uit ander tale.

Party gedigte is skynbaar oubiografies, nostalgiese verse oor die kleintyd ("Poukos"), herinneringe aan vriende en familie ("Tuinplaas"), gedigte om die rafels van die verlede tot 'n patroon te heg, "brokke van herinnering". Dit is gedigte van 'n warme intimiteit, met baie beminlike verwysings na die huis- en kamer-belewenis, met die paaie huis toe, na die binnehof van drome, die lapa van rus.

Joubert skryf 'n baie sagte soort gedig, met afwisselend besonder lang en besonder kort versreels, in 'n gedempte ritme en gedempte klank, 'n soort dromerige melodiese vers, met talle anafora en herhalings. Baie gedigte is geskryf in slaapwoorde, met volop verwysings na drome en veral na rus en rustigheid, na waters waar rus is. Minder dikwels skryf sy 'n sterk vers soos "'n pryslied vir die reen".

Ongelukkig staan die mooi gedigte weggesteek tussen middelmatige poesie, of brokstukke goeie vers staan toegeskryf in te uitgesponne gedigte. Dit is jammer, want Joubert skryf 'n besonder intieme en intens sintuiglike soort gedig in mineurtoon, van eenvoudige mooi dinge ("Melkbosstrand"), gedigte van doodgewone dinge, onpretensieuse verse oor iets soos hengel, of 'n eenvoudige "slaapliedjie", gedigte sonder al die dekoratiewe sierlikheid van sovele ander verse.

Resensent: T.T. Cloete (emeritus)

Potchefstroomkampus, Noordwes-Universiteit