'Dan ni'n dathlu Calan Gaeaf ers canrifoedd.

Byline: bethan GWANAS 

MAE hi wedi cymryd dyddiau i mi ddod i arfer efo bywyd adre ar l Nigeria. Ro'n i ar goll yn llwyr am sbel, ddim yn gwybod be i'w wneud efo fi'n hun. Roedd gen i ddigon o waith i'w wneud ond dim amynedd i gychwyn arni. Ac wedi mwynhau cwmni cymaint o bobl ar yr un pryd, a chael modd i fyw efo'r holl swen chwerthin a phaldaruo, a deffro yn y bore i weld cynffon o bobl wedi dod a bananas a sugar cane ac ati i ni, roedd hi'n dawel iawn acw efo dim ond fi a Del a'r cyfrifiadur.

Dwi'n mwynhau byw ar fy mhen fy hun fel arfer, ond nefi, dwi'n gweld isio cwmni rwan. Bron na fyswn i'n ystyried priodi a chael chwech o blant. Ond dyna fo, ro'n i ar dn isio ceffyl ar l wythnos o fod yn gowboi hefyd. Wir rwan, mi wnes i ystyried prynu un o ddifri, ond wedi sylweddoli bod 'na waith edrych ar l ceffyl, mi wnes i newid fy meddwl. A mwya dwi adre, mwya dwi'n sylweddoli y gallai chwech o blant fod yn ormod i mi. A beryg mod i wedi ei gadael hi braidd yn hwyr i fagu beth bynnag.

Fydd mynd ar wyliau byth yn newid fy meddwl i rhyw lawer am fywyd. Rhyw gyfnod bach i ymlacio ydi hwnnw ynde, cyfle i gael eich gwynt atoch cyn bwrw'r trwyn i'r maen unwaith eto, ond mae gweithio yn rhywle mor gwbl wahanol a chyntefig Gbara yn wahanol.

Does 'na'm trydan yno (ond mae o ar ei ffordd ...) felly does 'na neb yn gaeth i'r teledu na'r cyfrifiadur; mae pawb allan drwy'r dydd, pawb yn brysur yn gwneud rhywbeth neu'n cymdeithasu. Os oes angen bwyd, nid mater o agor drws y rhewgell ydi hi, ond mynd allan i'r ardd i gasglu rhywbeth, neu daith hir mewn canw ac ar fotobeic neu gerdded am filltiroedd i'r farchnad - a chwerthin a phaldaruo efo pobl eraill yn y broses - nid ar eich pen eich hun mewn car.

Tristwch y peth ydi y byddan nhw'n siwr o droi'n 'zombies' fel ni unwaith i'r trydan a'r tarmac gyrraedd.

Ia, yr un hen stori; tydi technoleg fodern ddim yn fl i gyd o bell ffordd. Yr ateb ydi gadael iddo eich helpu yn hytrach na gadael iddo eich rheoli. A'i ddiffodd yn ddigon aml! Felly ers dod yn l, dwi wedi bod yn mynd allan i weld rhywun ryw ben bob dydd, boed ar y beic efo Meg, am dro efo ffrindiau (cyn iddi dywyllu), neu i siopa ac i'r pictiwrs efo fy chwaer.

Dwi wedi bod yn trefnu penwythnosau o weithgareddau efo gwahanol gyfeillion ymlaen llaw, ac wedi perswadio criw o ffrindiau i fynd allan a gwisgo i fyny fel gwrachod nos Wener yma.

Roedd 'na griw o ferched iau eisoes wedi trefnu i wneud hyn, ac mae fy nghriw i fymryn yn hyen, yn ddigon hen i wybod yn well mae'n siwr, ond twt, unwaith dach chi'n meddwl felly, dach chi'n rhy hen tydach? Iawn, mi gaiff y pethau sych yn eich mysg gwyno bod 'na ormod o ffys yn cael ei wneud o'r hen bethau Calan Gaeaf yma, bod ffilmiau Americanaidd wedi dylanwadu gormod arnon ni. Ond mae'r Cymry wedi bod yn dathlu Calan Gaeaf ers canrifoedd lawer! O leia dwy fil o flynyddoedd a deud y gwir.

Roedden nhw'n 'twco 'fale' oesoedd yn l, yn cynnau coelcerthi ar hyd a lled y wlad, a merched yn taflu cnau i mewn i'r tn; os oedd cneuen yn rhoi clec reit dda, golygai hynny ei bod hi unai mewn cariad yn barod neu ar fin cyfarfod ei chariad, ac os oedd cneuen yn neidio i gyfeiriad un o'r hogia, wel fo oedd o ynde.

Mi fyddai beirdd, cantorion a cherddorion yn perfformio, pobl yn yfed medd neu ddiod griafol ac yn cael coblyn o hwyl - nes iddi fynd yn hwyr iawn - a bryd hynny, byddai'n rhaid rhedeg am adre rhag ofn i'r hwch ddu gwta eich dal chi. Y broblem i ni heddiw fydd dod o hyd i dacsi wrth gwrs.

Os nad oes unrhywbeth wedi ei drefnu yn eich ardal chi, wel trefnwch rywbeth eich hun yn hytrach nag aros adre o flaen y teledu. Ac os ydach chi'n byw yng nghyffiniau Caernarfon, ewch i'r Morgan Lloyd heno i glywed Twm Morys yn darllen stori ysbryd gan Kate Roberts ac yn sn am hen arferion Calan Gaeaf y Cymry. Mi gewch chi gawl pwmpen a diod waedlyd hefyd. Ffoniwch Cae'r Gors 01286 831 715 am fanylion - a mwynhewch!

Reit ta, ble mae fy het gwrach i a'r ysgub 'na ...?